San Tirso

 

Ibilbidea Okongo Andre Mariaren santutegitik abiatzen da, Bernedo herritik gertu. Ermitara iristeko, Bernedotik igarotzen den errepidetik irten behar da, herria igaro baino pixka bat lehenago, hain zuzen ere. Pago-baso jarraitu bat zeharkatzen duen eta galtzerik ez duen bide batetik igotzen da; gainera, hainbat kartel adierazle daude, eta horiek adierazten digute hartu beharreko norabide zuzena.

Goiko aldean basoa amaitzen da eta gune garbi batera irteten gara. Hemen oso ikuspegi onak ditugu, Arabako klima atlantikoaren eta Errioxako mediterranear klimaren arteko muga egiten duen eremu batean gaude. Ibilbidearen zatirik politena ere bada. "San Tirsoko bonetea" izeneko haitz handi bat aurkituko dugu, eskalada zaletuek asko erabiltzen dutena, eta San Tirso ermita, izen bera duen gailurraren azpian dagoen harkaitzean zulatua.

Ermitatik aurrera tarte txiki bat geratzen da, baina hori da zailena, oso aldapatsua eta nahikoa arriskutsua den gune batetik pasatzen baita. Kontuz ibili behar da, urrats txar batek susto handia eman baitezake. Azkenik, San Tirso gailurrera iritsiko gara, eta bertan, oilar itxurako postontzia.bBide beretik itzuliko gara.

 

Klikatu hemen ARGAZKIAK ikusteko 

http://askemikel.blogspot.com/2021/08/san-tirso.html

Powered by Wikiloc

Artziniega Mendi Ibilaldia - "Memorial Yarri" (2022)

Tenia muuuuchas ganas de volver a las mendi martxas. A esas que organizan los clubes de montaña para que conozcamos los moentes de su zona, esas en las que no tienes que preocupate por el track porque esta perfectamente señalizado, esas en las que no hace falta que lleves barritas o geles porque hay avituallamiento, esas en las que se vive un ambiente tan mendizale aunque hoy en dia se corra mas que se ande...

Y la mendi martxa de Artziniega la recomiendo al 100%. Para empezar es gratuita (aunque se agradece la voluntad), perfectamente señalizada, con un avituallamiento intermedio, y uno final espectaculares... Vamos, que creo que volvi con mas peso del que fui... ;) Tiene dos variantes, una corta de 12km y otra larga de 24km, y eso si, al menos este año, en las dos, barro para exportar!. Subiendo era un pasito para delante, dos para atras, y bajando... habia que hacer autenticos equilibrios. Menudo show! Chof, chof, chof... barro para todos y todas!

Mas info: https://zieft.blogspot.com/2022/03/artziniega-mendi-ibilaldia-memorial.html

Ruta con arte. Un museo al aire libre. Senda del Machimbrao. Labastida (Araba)

 

Estamos en un paisaje cultural de vino y viñedos. Cuando una cree haber descubierto todos los secretos del territorio aparece esta bonita ruta para los 5 sentidos frente a la Sierra de Toloño desde el pueblo de Labastida (Araba).

Iniciamos el recorrido en el mismo pueblo ascendiendo hasta la plaza y la parroquia Ntra Sra de la Asunción bordeando hacia la izquierda parando en la iglesia del Santo Cristo que está en un alto donde se tienen buenas vistas de La Rioja, la niebla parece que va levantando.

Visitamos a la izquierda el emplazamiento del castillo de Labastida subiendo unas empinadas escaleras en una pequeña elevación donde se tenía control en la Edad Media de la zona y comunicación con el castillo de San Vicente la Sonsierra. Encontramos un curioso planisferio celeste buscador de estrellas desde donde vemos el mismo cielo del siglo XIII cuando se fundó la Villa de Labastida.

Nos entretienen los tótem de madera y jugamos con la fotografía.

Bajamos hacia el camino de San Ginés donde nos van a acompañar unas figuras esculpidas en piedra realizadas por el artista local artista local Pedro Pablo Amurrio y con decoraciones imaginativas que debemos buscar y nos va a animar los 5 km de ida y vuelta y 90 m desnivel de esta ruta.

Nos detenemos en el Mirador de Machimbrao frente a La Rioja.

Hay figuras muy bien trabajadas aprovechando la materia prima junto al camino.

Cada figura sugiere unas sensaciones.

Un juego de dados, qué curioso…!

Es como si el artista haya recorrido este camino muchas veces y ha encontrado pequeños elementos por el sendero haciendo arte con ellos.

Continuamos con diferentes motivos artísticos hasta llegar al área recreativa de San Ginés lugar de inicio de excursiones como la subida al monte Toloño.

Vista del pueblo desde el camino de San Ginés.

Ya podemos volver por el mismo sendero de arte o por una senda paralela que si nos desviamos llegamos al acueducto de San Andrés de Muga entre viñedos que ya no se utiliza.

Para despedirnos de esta bonita ruta tomamos unos vinos en Labastida y recorremos sus calles decoradas con arte.

Ya sólo nos queda visitar la Necrópolis de Remélluri junto a sus bodegas para finalizar este agradable día de invierno en tierras riojanas.

https://es.wikiloc.com/rutas-a-pie/bastida-labastida-san-gines-44234775

Larraungo lurretan

 

Lekunberritik abiatu eta Larraungo Arraitz, Aldatz eta Etxarri herriak lotu ditugu ibilbide zirkular honekin. Marra zuri eta horiek erakusten diguten norabidean Plazaolako trenbide zaharraren geltokitik atera gara errepidean gora. Errepidea utzi eta gero, basoan sartu gara bidegurutze desberdinekin topatuz. Seinale zaharrak bilatu eta haiek erakutsi digute Arraitz herrirainoko bidea. Behe lainoa nagusi izan dugu lehen tarte honetan, baina berehala, eguzkia indartu eta zerua erabat urdina geratu da.

Arraitzetik, Aldatzerako bidea hartu dugu, Gesalako Bidea izeneko ibilaldiaren seinale laranjen laguntzaz. Basoan behera egin, ataka pare bat gainditu eta Aldatzeko lehen etxeen ondora iritsi gara. Herriaren goiko aldean dagoen kanposantura igo gara ibarraren ikuspegi zabala edukitzeko. Bertan, San Martin elizaren portiko ederra ikusi dugu. Herrira jaitsi eta porlanezko bidetik Etxarrirantz jo dugu.

Etxarriko etxetzar dotore eta ederren artean igaro eta gero, Lekunberrirantz abiatu gara, GR-12aren seinale zurigorriek erakusten diguten norabidean. A15 autobidearen azpiko aldetik pasa eta berehala, ezker aldera jo dugu Plazaolako trenaren geltoki aldera zuzentzen den bide berdearen barna. Lekunberriko goiko aldetik marrazten den bide honek abiapuntura eraman gaitu, geltoki zaharraren ondora hain zuzen ere.

 

 

Klikatu hemen ARGAZKIAK ikusteko 

http://askemikel.blogspot.com/2022/01/larraungo-lurretan.html

Powered by Wikiloc

Menditxiki. Cueva de Mairulegorreta desde las Canteras de Murua

La cueva de Mairuelegorreta es una de las dos más conocidas del Macizo de Gorbeia junto a la de Supelegor (Itxina).Una verja metálica cierra la entrada, pero la puerta permanece abierta y aunque tiene un desarrollo de casi 12km en unos 5 niveles distintos, la primera parte, hasta la denominada "Plaza de Toros" (ver artículo de Pyrenaica 235) es relativamente accesible-visitable (hay que llevar frontal-linterna y ser conscientes de que estamos entrando en una cueva).

Por ello aprovechando que las peques tenían fiesta por Carnavales, nos acercamos a visitarla en una excursion de apenas 6km y 250 metros de desnivel. Desde la localidad de Murua (Zigoitia) siguiendo por la carretera que asciende junto a los embalses de Gorbeia llegaremos al parking habilitado en el área recreativa de las canteras, y desde ahí bastara que sigamos las indicaciones (puntos amarillos) para llegar hasta la cueva

Mas info: https://zieft.blogspot.com/2022/03/menditxiki-cueva-mairulegorreta-desde.html

Guardiako aintzirak

Powered by Wikiloc

Guardiako aintzirak Arabako Errioxaren bihotzean dagoen Biotopo Babestua da, Guardia harresiz inguratutako herritik oso gertu. Iparraldean Toloño Mendilerroa, mendebaldetik ekialdera eskualdearen muga ezartzen duen mendigunea, gailentzen da paisaian.

 

Aintziretara erraz iritsiko gara Laguardiatik. Horretarako, errepide nagusia hartuko dugu Logroñorako noranzkoan eta mahastietan barneratzen diren hainbat landa-bidetatik joango gara.

Ezaugarri bereziak dituelako izendatu zuten biotopo babestu lau urmael hartzen dituen aintzira-multzoa. Carravalseca eta Carralogroño aintziretan, esaterako, irudi bitxia ikus dezakegu, batez ere, uda garaian. Gatzaren zarakarrak zuritutako sakonune lehor eta lauak topatuko ditugu bertan.

 

Urtaro hezean metatutako ura lurrintzen denean sortzen da gatza. Izan ere, leku horietan pilatzen den urak ez du inolako irteerarik, ez baitu inolako ibai edo errekastorekin lotunerik. Inguruetako muinoetatik jaisten den urak eta euriak berak sortzen dituzte urmaelok. Euri-garaian urez betetzen dira, baina gerora, lurruntzearen ondorioz, ura galtzen dute, eta uretan disolbatutako gatza gainazalean gelditzen da.

Musco izeneko aintzira ere ageri da naturgunean, baina azken hau lehortuta dago, bertako lurrak laborantzan erabili zituztelako. Dena den, urmaela berreskuratzeko lanean dabiltza orain. Paulgo Praoko urmaela, berriz, ez da berez sortu. Erreka batetik datorren ura erabili zuten urtegi txiki hori egiteko. Aintziraren inguruan, gainera, bide bat dago, baita migrazio garaian urmaelok atsedenleku gisa erabiltzen dituzten hegaztiei behatzeko tokiak ere.

 

Klikatu hemen ARGAZKIAK ikusteko 

http://askemikel.blogspot.com/2022/02/guardiako-aintzirak.html

Himalaia: Gokyo eta Khumbu haranak

 

Paisaia bada poema ere,

inola ere ez da mutu;

nori bere estrofa diotsa

harmoniatsu bezain altu.

 

Bitoriano Gandiaga “Izadiminez”

 

 

 

Sonam-ek bere “khangpa” erakutsi digu. Ez da ohiko etxe bat. Himalaiako ortzia du sabaitzat  eta inguratzen duten izotzezko mendi garaietatik esekitzen diren baso eta haran biluztuek mugatzen dute albo guztietatik. Ilargi eta eguzkiaren taupaden erritmoaren baitan mugitzen diren herri eta bazter ederrak, denborak beste dimentsio bat hartzen duen paisaia erakargarria, natura guztiaren jabe den espazio harmoniatsua, sentimenduak loratzen laguntzen duen sehaska kulunkagarria, ehunka urteko usadioei loturiko sherpa herriaren bizilekua... Sonam-en “khangpa” ez da ohiko etxe bat. Bizitza oso bat da. Bizia den bizitza oso bat. 

 

Luklarantz

Hegazkin txikiaren leihotik Kathmandu-ko paisaiari so geratu gatzaizkio. Gure mendean budisten estupak, kale zalapartatsuak, Bagmati ibaiak marrazten duen lerro irregularra... hamaika postal koloretsu, bizirik irauteko hamaika espazio desorekatu, bizitza itzaltzeko hamaika bazter ezkutu. Himalaiara gerturatzen goazen heinean, berehala ohartu gara haran eta mendi gandorretan lerro meheak marratzen dituzten bidezidorrak infinituan galtzen direla eta mendien magalak bortizki amiltzen direla ibaietan ito arte. Ertzik gabeko panoramika mugagabearen sinfonia. Dena da txikia eta handia aldi berean. Eta neurririk gabeko eszenatoki honetan miniaturazko mundu bat, gertutik, barren-barrenetik ezagutu nahi dugun mundu erakargarria, naturaren altzoan piztu eta lokartzen den sherpen “khangpa”.

Zerumuga ebakitzen dituzten mendi garaiak begiztatuko orduko ohartu gara Sagarmatha-ko atarian gaudela, baina hegazkin txikia sakanerantz jaisten hasi denerako paisaia ahaztu eta izuak urduri jarri gaitu. Azkenean, Lukla-ko aerodromoan lurra hartu dugu. Mendizaleen motxilak eta petateak garraiatzen dituzten zamaketariez beterik daude bazterrak, rupia batzuen trukez hurrengo egunetarako lana emango diegun esperoan. Harrabots honetan galdurik norbaitek gure izenak ozenki bota ditu airean. Sonam da, datozen hamabi egunetan bide erakusle eta bidelagun izango dugun sherpa, eta haren ondoan gure zama bizkarrean garraiatuko duen “rai” etniako Ram gaztea.    

Izen iradokitzailea duen Paradise lodge-an lehen tea dastatu eta berehala murgildu gara Lukla-ko kale estu eta luzean. Paisaia berriari so zirrarak hartu gaitu eta metro gutxiren buruan begiak ezin ase ekin diogu gure abentura honi. Azken etxea atzean utzi eta Sagarmatha-ko lurraldera ongi etorria ematen duen ataria gurutzatu aurretik, jainkoei zuzendutako otoitzak irudikatzen dituzten gurpilak dantzan jarri ditugu erreguak egin eta desiorik gizatiarrenak eskatuz. Beteko ote?     

  

Sherpen hiriburuaren kolore festa

Bat batean, andanan doazen turista, mendizale eta zamaketarien joan-etorri etengabean murgildu gara. Bazter guztiei so eta gure ingeles traketsaz baliatuz, Sonam-i galdezka hasi gatzaizkio begien aitzinean agertzen zaigun guztiaren esanahi eta arrazoiak jakin guran.  Pazientzi handiz eta beti irribarre zabal batez, bere khangpa-ren sarreran deskubrituz goazen guztiari izena eta izana jartzen dio, bere etxea apaindu eta edertzen duten zoko eta xehetasunen azalpen neurtuak, gure interesa asetzeko lain. Eskolara doazen umeen algara biziak gure arreta bereganatu du, zuhaitzen artean ezkutaketan, loreak bildu eta irribarre zabal batez gure argazki kameraren klik-a noiz egingo zain. Kusum Khangkaru mendi garaiaren magaletan eguzkiaren azken izpiak irristatzen hasi direnerako Phakding-era heldu eta bertan igaro dugu lehen gaua.  

Bezperan piztutako neurririk gabeko jakin minez abiatu gara Dudh Kosi ibaiaren paraleloan marrazten den bidezidorrean zehar. Tarteka, erakargarriak bezain ziragarriak gertatu zaizkigun kablez eta burdinez eginiko zubi esekiak zeharkatu eta maldan gora abiatu gara. Emeki-emeki heldu gara sherpa herriaren hiriburura, Namche Bazar-era hain zuzen ere. Igitai itxura duen haran malkartsu batean gora egiten duen herri honek anfiteatro baten harmailetan etxeak barreiatzen diren argazki koloretsua eta bizia du. Xehetasunik galdu gabe, herria, herritarrak eta hauen bizimodua ezagutu asmoz kale artean galdu gara, merkatuko anabasa, monasterioaren misterioa, dendarien zalaparta eta paisaiaren babesean.

Biharamunean, Sonam-ek Haran Berdean kokaturik dagoen Khumjung-era joan eta bere jaiotetxea ezagutzera gonbidatu gaitu. Masailak eguzkiaren indarrez belztuta dituen bere amak hartu gaitu, atseginez, te bat hartzen dugun bitartean bere etxe xumearen gelak apal erakutsiz. Thamserku eta Kang Tega mendi garaien gailur eta izotzezko magalei begira amets egiteko beta hartu dugu segidan, ezinezkoa zaigun hori eskura izango bagenu lez. Namche Bazar-era itzuli eta gauak lagundu digu ametsa betetzen.

   

Gokyo haranaren biluztasuna

Egunsentiaren argitasunarekin batera, nagitasunak astindu eta Namche Bazar-eko eskailera amaigabeetan soseguz egin dugu gorantz. Lehen bihurgunera iristean, gure etxean argazki eta irudietan maiz ikusi eta amestu ditugun munduko mendi garai eta ederrenak aurrez aurre paratu zaizkigu: Ama Dablan, Nuptse, Lhotse eta bi hauek lotzen dituen harresi ikaragarriaren gainetik bere buru ilun lurruntsua erakutsiz Sagarmatha (Everest edo Chomolungma).  Emozioek azkar kilikatu dute gure barrena, elkarri begiratu diogu, mutu, dakusagun paisaiaren bakarrizketari erne, detailerik galdu gabe, Sonam-ek iratzarri gaituen arte.

Tawoche, Cholatse eta Arakam Tse mendien paraleloan zabaltzen den bideak paraje berrietara gerturatu gaitu. Mugagabeak diruditen magalez osaturiko lur biluztuak, lortezinak ematen duten izotzezko mendi gailur zorrotzez marrazturiko zerumuga amaigabea.  Errododendro bakan batzuk eta te landare basatiek lekua aurkitu duten Gokyo haranaren altzoan gaude. Eta eszenatoki erraldoi honen hondoan, Cho Oyu menditzarraren presentziak inguratzen gaituen paisaiaren collage perfektuari falta zaion azken pieza ezin ederragoa. Gokyo Ri-ko gailurrera (5.357 m) igo eta jainkoei eskainitako ifrentzu usain artean 360º-ko panoramika bikainaz gozatu dugu luzaroan, isilik, paisaiaz maitemintzeko ahaleginduz, naturak erakusten duen indarrak liluratuz.   

 

Khumbu glaziarraren handitasuna

Bezperan egindako elurrak bazterrak zuritu eta neguko giroa nagusitu da isiltasuna jabe den paraje eder hauetan. Erritmo motelaz Cho La Pass-eko lepora (5.368 m) zuzentzen den xenda estu eta pikoa jarraitu dugu. Nirekha Peak-en magaletik ihesean doazen izotzezko bloke erraldoi eta mehatxatzaileek erakarri dute gure atentzioa, askatu eta gure mendean hautsiko ote diren beldur. Glaziarrean zehar bete ditugu hurrengo minutuak, ezker-eskuin zabaltzen zaigun ikuspegi dotoreari so. Kasik bost mila metrotan gaua igaroko dugun Lobuche-ko lodge-ra iristean nekea gailendu zaigu eta afari oparoaren ostean, ohe xumeak eskaini digun espazioaz jabetu gara hurrengo egunak oparituko dizkigun ezusteen esperoan.

Egunsentiaren argitasunak iratzarri gaitu. Teak berotutako edalontzia eskua artean estutu eta zurrut txikiak eginez gorputza girotu dugu. Gora Shep-era heldu eta bat batean, Pumori, Lingtren, Khumbutse eta Nuptse menditzarren izotz eta haitzezko zirku perfektua agertu zaigu aurrez aurre. Eta hauen altzoan Sagarmatha eta Lhotse-ra igotzeko oinarrizko kanpamendua, glaziarraren gainean eraikitako kolore anitzezko herrixka. Kala Patthar-eko gailurrera (5.545 m) heltzean, haizeak bortizki astintzen dituen otoitz-zapi koloretsuek egin digute harrera. Munduko mendi garaienari so geratu gatzaizkio, bere buru ilunari darion lurruna airean barreiatzen delarik. Mutu geratu gara inguratzen gaituen paisaiarekin, gure begiek dakusaten irudiek hitz egiten digute soilik.

Oinarrizko kanpamenduari bisita azkarra eta etorritako bidetik itzuli gara. Khumbu-ko glaziarrari diosala egin eta haranean zehar jaitsiz atzean utzi ditugu Lobuche, Periche eta Pangboche herrixkak. Tengboche-ko monasteriora heltzean ezin izan dugu ekidin begirada goi mendietara zuzendu eta sei mila metro gaindi zutitzen diren gailurrekin liluratzea, serac-jauzi itzelak jaurti eta oreka miragarrian mantentzen diren tontor zorrotz helezinak. Erraldoi hauen mendean lasai dirau monasterioaren bizitzak, egunsenti eta arratseko monjeen otoitzen erritmoan, naturak airean musikatzen duen konpasean.  

Bizitzak normaltasunez darrai Nepalgo goi haranetan; nekazariak beren soroetan lanean, umeak eskolarako bidean, agureak egurrezko eserlekuetan berbetan… gizarte bat bere eguneroko errutinan murgildurik bizi da. Collage honek, inguratzen gaituen haitz eta izotzezko eszenatoki zoragarria bezainbeste liluratu gaitu. Ibilaldi honen azken eszena Lukla-ko aireportu txikian bizi izan dugu, Sonam eta Rai agurtu eta noizbait berriro itzuliko garela promesa egitean. Lagun maitagarriak besarkatu, hegazkin txikian sartu eta  sherpen “khangpa”tik urrutiratu gara tristuraz. Laster arte!      

     

 …

Kathmanduko kaosean murgildu gara. Swayambunath-eko amaierarik gabeko eskaileretan gora, Pashupatinat-eko Bagmati ibaian errauste zeremonietan erretako gorpuen kearen arrastoan, Bodhnath-eko stuparen inguruan monje budisten otoitzen itzulian, Patan-eko tenpluen artean jiran, Indra Chowk eta Asan Tole-ko kaleetako zalaparta amaigabean galdurik... Atzean geratu dira hamabi egunez Sonam-ekin ezagutu eta gozatu ditugun Gokyo eta Khumbu-ko haranak, sherpen herrixka koloretsuak, isiltasuna eta ifrentzuaren usaina nagusitzen diren budisten monasterioak, merkantziaz zamatutako yak ilara luzeak, Dudh Kosi ibaia gainditzeko zubi esekiak, Tehngboche-ko magaletan loratzen diren errododendroen distira… eta batik bat Himalaiako zerua egunero marrazten duten sherpa ume maitagarrien irribarrea.

Hau guztia da Sonam-en “khangpa”, hau guztia da Sonam-en etxea, mugarik ez duen mundua, imajinazioak ihes egiten duen espazioa adeitsua, gizakiaren ezkutuko sentimenduak ernetzen dituen lur ziragarria. Danebad Sonam! Danebad zure etxearen ateak parez pare irekitzeagatik, bere erraiak erakutsi eta gozatzen uztegatik, gure ezkutuko sentimenduak azal arazteagatik. Danebad Sonam, mutu ez den zure paisaia gurekin konpartitzeagatik.  

Klikatu hemen ARGAZKIAK eta BIDEOAK ikusteko 

http://askemikel.blogspot.com/2015/02/himalaia-gokyo-eta-khunbu-haranak.html

http://askemikel.blogspot.com/2015/02/himalaia-sherpa-herria.html

http://askemikel.blogspot.com/2021/09/xerpen-herria_19.html

http://askemikel.blogspot.com/2021/09/himalaiako-zamaketariak_19.html

http://askemikel.blogspot.com/2021/09/himalaiako-umeen-begirada_19.html

Powered by Wikiloc