Monte Rosako itzulia

Klikatu hemen ARGAZKIAK ikusteko 

http://askemikel.blogspot.com/2015/02/monte-rosa-inguratuz.html

Monte Rosa mendi multzoa lau mila metroko gailur garaiez osatuta dago bere punturik gorenena Dufourspitze (4.634 m) delarik, Mont Blanc eta gero Alpeetako altuena. Mendigune eder hau eta bere inguruan dauden beste batzuen magaletan zehar osatu dugu TMR zirkuitua, antzina  komertziorako erabilitako bideetan barna. Lepo garaietara igoz eta haran basotsu eta pikoetatik jaitsiz bista ikusgarriez gozatu dugu. Mendi garaietatik esekitzen diren glaziarren handitasunak liluratu gaitu eta antzinako bideek zeharkatzen dituzten larre eta basoetan ikusi ditugun fauna eta flora alpinoak txunditu. Italia eta Suitzako alpetar herrixka dotoreek beren aurpegi ederrena erakusteaz gain, beren haranetan murgilduz naturaren indarraz eta handitasunaz ohartu gara. Ikusgarria oso!

Walser herriaren arrastoan

Saas Grund herrian eman diogu hasiera abentura txiki honi. Eguraldia lagun Saas Feera doan bidea utzi eta errekaren paraleloan hedatzen den xendan barrena Saas Almagelera heldu gara. Bide-seinaleek erakusten diguten norabidean Saaser Vispa bailaratik Eiu Alpeko basoetan murgildu eta Mattmark laku artifizialaren ondora heldu gara. Ertzetik ibiliz lakua puntatik puntara zeharkatu eta Monte Moro leporantz jo dugu. Hasierako xenda atsegina amaitu eta antzina Italiatik Valais haranera  XV. eta XVI. mendeetan artikuluak eta animaliak eramateko erabili ohi zen bidearen arrasto nabarmenak ikusi ditugu. Walseren antzinako bide honetatik igoera gogorra egin zaigu eta erne ibili behar izan dugu markak ez galtzeko. Bide arrokatsuan gora egin dugu lepoan dagoen Elurretako Ama Birjinaren (Madonna delle Nevi) urre koloreko estatuaren ondora heldu arte (2.786 m). Italia eta Suitza arteko muga egiten duen lepo honetatik dagoen ikuspegia oso zabala da, baina Monte Rosaren ekialdeko aurpegi ederrak erakarri du gure arreta.

Zerbait jan eta edan ondoren, Anzasca haranean dagoen Macugnagara jaisteko teleferikoa erabili dugu, ordu asko baitaramatzagu ibilian eta mila eta bostehun metroko jaitsiera pikoak ditugun indar apurrak ahitzeko arriskua saihestu nahi izan dugu. 1.265ean Walserek fundatutako herrira heldu orduko, dutxatu eta ingurua ezagutzeko asmoz kalera atera gara. Walser herria Suitzako, Valais bailaratik heldu zen XIII. mendean. Herri transhumantea zen eta Monte Rosaren magalean finkatu zen, larre onak, baso trinkoak eta ur ugari aurkitu baitzituen bertan. Herri eder honetako kanposantuan Monte Rosako hormetan eta glaziarretan hildako mendizale batzuen hilarriak ikusi ditugu eta honen ondoan dagoen ezki zaharraren itzalean, inguruko herrietako ordezkariek bilerak egiten omen zituzten karguaren zina egiteko, gure Gernikako Arbolapen egin ohi den moduan. Ilunabarrean Dufour puntan eguzkiaren azken izpiak itzaltzen ikusi, afaldu eta ohera.

Alta Valsesiaren lurretan murgilduz

Egunsentiak Monte Rosaren bestelako ikuspegia ederra erakutsi orduko, gosaldu eta abian gara Anzako uharraren ondotik bailararen beheko aldera jaitsiz. Issellako auzoa gurutzatu eta laster heldu gara Quarazzako urtegi txikira. Basoan zehar, Crocetteko meategietako aurriak atzean utzi eta Alpe Pianako larre eguzkitsuetara iritsi gara. Sigi-sagan primeran trazatutako bidetik erraz irabazi dugu altuera. Bide hau maiz konpondu dute, baina konponketa garrantzitsuena militarrek egindakoa da, Alpiniek edo mendiko tropek egindakoa hain zuzen ere. Bide honi “Sentiere della Libertà” deitzen diote. 1.943 urtearen amaiera aldera alemaniarrek penintsula okupatu ostean, preso aliatu kopuru handi bat askatu zuten italiar partisanoek eta bertako jendearen eta gerrillari antifaxisten laguntzaz negu gordinean bide hauetaz baliatu ziren askatasuna lortzeko. Batzuk ez zuten lortu eta bidean geratu ziren eta laguntzaile zenbait ere harrapatu eta exekutatu egin zituzten.

Alpe Schenara heldu eta bide erosoak Lanti bibakera eraman gaitu. Aurrez aurre dugun azken malda pikoari ekin aurretik, zintzurrak freskatu eta Quarazzako bailara ederrari so geratu gatzaizkio. Sigi-sagari segituz Turlo lepora (2.730 m) iritsi gara eta bertan dagoen harrizko mahai moduko batean hamaiketakoa egin dugu. Maldan behera jarri bezain pronto, ezkerrera utzi ditugu Turloko lakuak eta primeran definitutako bidetik jaitsiera luzea egin dugu. Grafenboden eta Fallerko larreak igaro, Sesia uharra gainditu eta Pastore aterpe dotorera iritsi gara. Bertan dagoen terrazan eseri eta eskutan dugun garagardo freskoari zurrut eginez, aurrez aurre dugun ikuskizunari begira so geratu gatzaizkio: Gnifetti Punta (4.559 m) eta segidan lerrokatzen diren beste mendi gailurrek osatzen duten postal perfektua. Iluntzean, Regina Margherita aterpearen argiak (4.554 m) zeru izartsuan txertaturik. Afaldu eta ohera.

Hirugarren eguna da eta gaurkoan ere bikaina izan da egunsentiaren argitasuna parez pare ditugun mendi garaietan islaturik. Espektakulu paregabea! Eguraldia lagun, Alagna herritik doan bide nagusia utzi eta bide alternatibo bat aukeratu dugu. Sesia errekaren ondotik Crespi Calderinira zuzentzen den igoera pikoari ekin diogu eta lehen izerdi tantak kopetatik irristatzen hasi orduko aterpearen ondora ailegatu gara. Vallon delle Pisseko larreak gurutzatu eta izen bera duen ur-jauziaren ondotik Vincent Piramidearen glaziarren azpiko aldera iritsi gara. Alpe la Balmako teleferiko zaharraren ondora iritsi gara eta zaila gertatu zaigu bide zuzena aurkitzea (eguraldi txarrarekin ingurune zaila eta arriskutsua). Azkenean Mullinitik jo dugu aurrez aurre dugun paretatzarraren oinera helduz. Eguraldiak bere aurpegirik onena erakutsi digu eta kostata, magal harritsutik igoz lortu dugu Valico Cimalegnako lepora iristea. Nekaturik gaude eta ur tragoxka bat egiten dugun bitartean behean, Olen bailaratik lainoa igotzen ari dela ikusi dugu eta goran, berriz, Vicent Piramidea, Liskamm eta Castor mendi garaien bista aparta. Oso egoera kaskarrean dagoen Guglielmina aterpea atzean utzi eta Olen lepoan (2.881 m) hamaiketakoa egin dugu urrutian Mont Blanc eta Gran Paradiso agertzen direlarik.

Eski pistetatik beherantz egin dugu eta gure eskuinera Lys aterpea utziz Gabiet aterpera heldu gara. Dutxatu eta gertu dagoen Gabiet urtegiaren ertzeko belardian eseri gara atzean utzi dugun Alta Valsesia haranean zehar azken bi egun hauetan bete dugun bidea gogora ekarriz.

Val d’Ayasko bideetan barna

Gosaldu, abian jarri eta berehala hasi gara altuera galtzen. Mos bailaran ondo trazatutako xenda batek Staval herrira eraman gaitu. Herria zeharkatu eta basoan marrazten den eski pista luzea segituz Alpe Sittenera igo gara. Pista aspergarria da eta oraindik beste 500 metroko desnibela gainditu behar izan dugu Bettaforcako lepora iristeko (2.672 m). Ayasko harana gure mendean, eski pisten ondotik doan xenda bilatu dugu. Goiz da eta Alpe Forcara iristean bertan dagoen laku txiki baten ertzean atsedena hartu dugu. Zirkuituko etaparik laburrenari amaiera emateko Resy auzorantz jo dugu eta bertan dagoen Ferraro aterpean hartu dugu atseden. Turistez beterik dago eta ilunabarra arte ez dugu lasaitasun eta bakerik izan. Bertako jabea den Fausta, urtero Nepal edota Tibetera joan ohi da eta Himalaiaren presentzia nabaria da. Paretetan ageri diren argazki ugarietan hango mendi eta jendearen bizimoduak islatzen dira. Urrutiko irudiak, irudi eder eta erakargarriak. Afaldu eta goiz oheratu gara, bihar egun luzea eta gogorra izango dugu eta.

Oso goiz altxa eta gosaldu ondoren, berehala jarri gara martxan. St. Jacquesera jaisten den bidea ezkerrera utzi eta basoan murgiltzen den bidetik Pian di Verrazera jaitsi gara. Breithorn, Pollux eta Castor mendiek menderatzen duten bailara eder honi bizkarra eman eta TMRren seinaleak segituz Pian di Tzèrera igo gara. Inguru bakartia bezain ederra. Alpe Vardan bat egin dugu Fierytik datorren bide zaharrarekin eta aurrerago Alpe Maseko goi larreetara. Paraje berezi hauetan xenda erosoak zeharka-meharka dabil errekastoen artean Gran Lagoko berde turkesa koloreko lakuaren ondora iritsi arte. Azken maldak Colle Supérieur delle Cime Blanquen (2.981 m) utzi gaitu eta bertatik ikusi ahal izan dugu lehen aldiz Cervino edo Matterhorn mendi ospetsu eta bikainaren irudi osoa. Ohikoa duen txapelik gabe eskalatzaileek horrenbeste estimatzen dituzten bere ertz zorrotzak erakutsi dizkigu, harro. Pozaren pozez hamaika argazki atera eta aurrera egin dugu Theodulpass lepoaren bila.

Eguraldia lagun, Plan Maison aldera doan bide nagusia utzi eta Cerviniako eski pisten barrena altuera irabazi dugu bide ofizialarekin bat eginez. TMRren bide-seinaleekin batera GSWarenak (Grand Sentier Walser) ikusi ditugu. Cervinotik gertuago gaude, baina lepora heldu aurretiko azken hirurehun metroko desnibela gogorra gertatu zaigu. Italia eta Suitzako mugan dagoen Theodulpass lepoan (3.290 m) arnasa hartu eta betarik galdu gabe aurrera egitea erabaki dugu haize fina dabil eta. Aurrez aurre dugun glaziarrean zehar kontu handiz jaisten hasi gara, izotz  plakak eta elur bigunak saihestuz. Arreta handia jarri behar izan dugu Trockener Stegg teleferikoraino hedatzen den glaziarrean, pitzadurak eta urtutako elurraren urek osatzen dituzten errekasto anitzetatik ihesi, hala ere ezin erorketaren bat edo beste saihestu. Mokadu bat jaten dugun bitartean, bertatik dugun 360ºko panoramikaz gozatu dugu: Monte Rosa mazizoa osatzen duten Breithorn (4.159 m), Pollux (4.092 m), Castor (4.223 m), Lyskamm (4.527 m), Gnifetti (4.563 m) eta Dufour (4.609 m) puntak alde batetik eta Dent Blanche (4.357 m), Ober Gabelhorn (4.063 m), Zinalrothorn (4.221 m) eta Weisshorn (4.506 m) menditzarrak bestetik. Iparraldera begiratuz, Mattertal haranaren ekialdean Strahlhorn (4.190 m), Rimpfischorn (4.199 m), Allalinhorn (4.027 m), Alphubel (4.206 m), Täschorn (4.491 m) eta Dom (4.479 m). Eta bi mazizo erraldoi hauen artean Cervino edo Matterhorn (4.476 m) mendiaren piramide perfektua. Mendien sinfonia armoniatsua osatzen duten postal paregabea. Ederra bezain gogorra suertatu zaigu etapari amaiera emateko, Zermatteraino teleferikoa hartzea erabaki dugu, herria ezagutu eta bertako giroaz gozatzeko gogotsu baikaude. 

Europaweg eta Höhenweg

Egunsentian, Zermatteko hotel txikiaren balkoitik Cervino edo Matterhorn mendi ospetsuaren Zmutt, Hörnli eta Furggen ertzek osatzen duten piramide perfektuari begira eman ditugu seigarren egunaren lehen minutuak. Gosaldu ostean, Europaweg bidea puntatik puntara egiteko asmoz Sunneggara lur azpiko tren kremailera batean igo gara, bertatik bailara osoaren ikuspegi bikaina baitago. Argazki panoramiko dezente atera, motxilak bizkarreratu eta martxan jarri gara. Mattertal haranaren gain aldetik hedatzen den bide eder hau balkoi naturala da eta primeran balizaturik dago. Tufteren auzoa atzean utzi eta geroz eta airetikoagoa den xendan barrena Ottavan auzora iritsi gara, Allalinhorn eta Rimpfischhorn mendi garaien glaziarren azpi aldera. Leku polita eta lasaia eguneko hamaiketakoa egiteko.

Inguruaz gozatzen ari gara, baina aurrerago hesola metaliko batean jarrita dagoen ohar batek, bidea moztuta dagoela ohartarazi digu, nonbait berrehun metroko zubi esekia hautsita dago eta ezin da aurrera egin. Zorte txarra! Randa herriraino jaitsi behar izan dugu eta gero, berriz, Europahütte aterperaino igotzeko beste zortziehun metroko desnibela gainditu (2.265 m). Soseguz egin dugu, erritmo egokian eta aterpera heldu orduko gure ahaleginak bere saria izan du: terrazan eseri eta garagardo fresko bat eskutan dugularik, gure parean altxatzen den Weisshorn mendi bikainaren ertz luze eta zorrotzaren ikuspegiaz gozatu dugu. Aterpeko nagusiak prismatikoak hartu eta debeku-seinaleei muzin egin dioten mendizale talde bati  lagundu behar izan dio aterperainoko bide zaharra eta hondatua bilatzen. Arriskutsua oso.  Dutxatu, afaldu eta ohera.

Aurrekoetan bezala, zazpigarren egunaren egunsentiak inguruaren irudi polita erakutsi digu. Gosaldu eta abiatu bezain pronto, Himalaian aurki genezakeen zubi  moduko bat zeharkatu eta gero, Dom mendiaren magaletan elur-jausi eta ekaitzen ondorioz bidera eroritako arrokek zaildu egin dute gure ibilera. Kasik mila metroko amildegien ertzetik igaro eta gero, ez dugu lasaitasunik hartu St. Niklaus estatuaren ondora iritsi arte. Atseden laburraren ostean, baso ederraren itzalean Gasenried herriraino jaitsi gara eta segidan Grachenera. Teleaulkiaren ondoan dagoen mahai batean urdaiazpikoa ogiarekin jan eta martxan jarri gara Hannigalp aterpera igotzeko dauden bostehun metroko desnibela gainditzeko asmoz. Zum See atzean utzi eta eski pistatik barrena lortu dugu gaurko etapa honi amaiera ematea (2.121 m). Hemen amaitzen baita Europaweg izeneko bide berezi eta ederra, eta bihar, berriz, zirkuitua ixteko Saastal haranaren gainetik marrazten den Höhenweg bideari helduko diogu. Gauez ekaitza lehertu da erabat hutsik dagoen eski estazioan eta gu bakarrik geratu gara  aterpean. 

Gure laguna den eguzkiak ez digu gaurkoan ere hutsik egin eta gosaldu ondoren, gogotsu eman diogu hasiera azken etapa honi. Berehala ohartu gara bide hau bestea baino berdeagoa eta oparoagoa dela. Ibilbidea primeran trazatuta egon arren, zenbait tartetan kable edota sokak jarri dituzte, batik bat amildegiaren gertutasunak hala eskatzen duenean. Bide honetan basahuntz alpetar eta chamois ugari ikusi ditugu, bertako larreetan lasai bazkatzen. Mendiak dituen irtengune eta sartuneak inguratuz aurrera egin dugu gogotsu. Saas Grund herria ikusi orduko, zerua estali egin da eta Dom mendiaren gain aldean lehertu da ekaitza. Zortzi egunez eguraldi ona izan dugu lagun, eta azkenean tximista eta trumoiek motxilan ondo gordeta daramagun goretexa janztera behartu gaitu. Ordu bat beranduago helmugara iritsi gara, eguzkiaren izpiek berriro bazterrak argitzen hasi diren bitartean. Akabo! Gozatu dugu!

Monte Rosa Skymarathon

Lasterketa eguna 
04:00. Ya ohituta. Minik ez. Basoa. Berde-berdea. Zergatik goaz gaur dortsalarekin? Eta orduari begira? Kranpoiak. Elurra. Euskal Herria tropical, ta gu hemen, elurretan.

Datsegit. Punta Indren. Ordu laurden falta da lasterketa mozteko. Ozta-ozta allatu gara!

Hemendik aurrera broma gutxi. Xerpa, tuto bene? No, no bene. Pajaron. Txakalaldia.

Que va! Droga dura ta aurrera: Coca Cola. Paso Gnifetti. Un couloir! Soka. Zelako ondo goazen goraka. Coll de Lys.

Paradisua hemendik ikusgai: Cervino, Lyskamm, Monte Bianco, Grand Paradiso, E Monte Rosa

Bellissimo!

Raid Gallaecia 2019 Expedition Race

Seguimos avanzando en los Raids de Aventura, pruebas en las que con unicamente un mapa y brújula, se debe avanzar en equipo afrontando diferentes etapas de modalidades diversas (trekking, btt, espeleología, kayak, cuerdas,...). El pasado año terminamos la Basque Expedition Race. Episode 2 y ya era hora de dar un paso adelante y probar un raid de aventura de las series mundiales ARWS, qué mejor que la prueba que organizan nuestros amigos gallegos, a 5h de casa, el Raid Gallaecia. Además sabemos el nivel organizativo que gastan ya que estuvimos el pasado año en RG24h Somozas Xtrem.

Photocall RG2019


Así formamos prácticamente el mismo equipo que para la Basque Expedition Race, dándo entrada a Eder y quedándose Rober en reserva. Allá por noviembre-diciembre comenzamos con los entrenos, la preparación para una prueba de estas implica muchos sacrificios y auténticos malabares para compatibilizarlos con la familia y el trabajo. Las fechas se aproximaban y tuvimos que lidiar con lesiones de rodilla, esguinces de tobillo, bronquitis,... pero tras gestionarlos nos plantamos el día 11/05/2019 en Viveiro para el check-in.

Al día siguiente nos esperaban estas secciones:

S1: MTB	37,5km	1269md+
S2: Trek/Rapel	40km	1345md+
S3: MTB/Cueva	133km	5200md+
S4: Kayak	37km
S5: Trek	72km	1510md+
S6: MTB	21,5km	615md+
S7: Trek/SUP	21+1km	450md+
S8: MTB	105km	3200md+
S9: Kayak/Trek	12+6km	200md+

Se nos echa encima la hora de ir a la presentación de equipos y briefing y todavía queda por empaquetar la caja B! jajaja. Nos reunimos todos los equipos en el teatro Pastor Diaz de Viveiro, se siente que estamos ante una gran prueba, son las Series Mundiales! Aquí están los conocidos AR Sweeden, Naturex, Yeti,... entre otros. Terminamos tarde, al llegar a casa queda montar la caja B, cenar y acostarse.

Briefing


Llega el día D, vamos al Centro de Competición y tras entregar todas las cajas nos subimos en el autobús que nos lleva a Muras. Montamos las bicicletas y nos entregan los mapas de las primeras tres secciones una hora antes de la salida, toca marcar la ruta. Con las tres secciones marcadas toca esperar a que llegue la hora de la salida.

En un abrir y cerrar de ojos ya estamos en marcha, arrancamos esta aventura que nos llevará a recorrer maravillosos lugares de la Marinha Lucense.


Llegamos tras 4días y 10h de prueba, tras superar los malos momentos y disfrutar plenamente de los buenos.


Vídeo resumen de los cinco días
https://www.youtube.com/watch?v=-1QwO60kb6g&t=672s

Documental completo
https://www.youtube.com/watch?v=nAL0003l1R0

Reportaje completo: https://igertu.blogspot.com/2019/05/raid-gallaecia-2019-udaberri-sopels.html

CRESTERIO ALLUITZ - ANBOTO.

Me voy junto con Natxo, a realizar un recorrido mítico de la montaña Vasca, el cresterío  que va desde la cima de Alluitz hasta Anboto. 

Para ello nos vamos hasta las canteras de Atxarte. En la carretera de Durango a Elorrio y justo a la salida de Abadiño veremos un cartel indicador en el que pone "Mendiola". Tomaremos este desvío y seguiremos la carretera hasta llegar a las canteras de Atxarte, seguimos por la carretera hasta que pasamos un pequeño puente, donde pasamos a pista cementada, cien metros más adelante a mano izquierda hay un pequeño parking habilitado, donde dejamos el coche y comenzamos a caminar.

Justo unos metros antes del parking tenemos un poste indicador, es el inicio de nuestro sendero por el que comenzaremos nuestro recorrido. Nos adentramos en un bonito hayedo, seguimos la senda hasta un punto donde tenemos un hito y un sendero que sale hacia la izquierda, por el que continuaremos, salimos del bosque y ya vemos  Astxiki arriba a la izquierda, separado del Alluitz por el collado de Artola, al que llegaremos siguiendo la senda, ya por terreno despejado.

Tenemos un poste  indicativo de Alluitz, giramos a la derecha subiendo por  la vertiente nordeste de  la mole  de Alluitz y ascendemos en zig-zags entre hierba y rocas por una inclinada ladera, siempre teniendo como referencia un haya solitaria cercana a la cresta. En  1h 30min, llegamos a la cima del Alluitz  …………………….

Racimo volcánico. Pico Birigoyo – Montaña La Barquita – Montaña de los Charcos - Nambroque

INTRODUCCION

En el tercio meridional de la isla, desprendiéndose de la espina dorsal que conforma la línea somital de la Caldera de Taburiente, existe un racimo volcánico que se prolonga hacia el mar, dividiendo en dos mitades la parte oriental y occidental de esta parte de la isla.

Conocida como la Ruta de los Volcanes, este tramo volcánico inicia su desarrollo en el Refugio de El Pilar, situado en el collado por donde transcurre la carretera LP-301 en su sinuoso trazado.

Partiendo del mencionado refugio, hoy vamos a recorrer una parte de esta espectacular y fascinante ruta, en un marco natural de incomparable belleza con un paisaje soberbio y unas magníficas vistas sobre las costas adyacentes.

Reportaje completo en:

https://josean-lasendaagradecida.blogspot.com/2018/08/racimo-volcanico-pico-birigoyo-montana.html

Artikutzaren erraiak VII: Goizarin eta Elama

Artikutzaren erraiak VII: Goizarin eta Elama

Artikutza

Frontoiaren ondotik doan bidea hartu, Olazar etxea pasa, urtegira doan pista utzi eta aurrera jarraituko dugu. Metalezko langa igaro eta pistan zehar, errekaren paraleloan, bi erakin zahar atzean utzi eta Oronozko-Zubieta izenez ezaguna den lekura helduko gara, Artikutza eta Elama errekak bat egiten duten tokira hain zuen. Hemen bi pista daude, bata zubia pasa eta errekaren bestaldetik gorantz doana eta bestea ezkerretik Elamako haranean sartzen dena. Guk bigarren hau hartu eta berehala ibilgailuen pasoa eragozten duen langa metaliko bat aurkituko dugu. Maizolore izeneko uharkaren ondora heldu eta aurrera jarraituko dugu. Elama errekaren beste aldean ubide zaharraren aztarnak ikusiko ditugu.

Goizarin

Bidea erosoa da, ez du batere zailtasunik. Bat batean, harrigarria bada ere, soro zabal eta handi batekin egingo dugu topo eta erdi-erdian oraindik meta pare baten zuhaitz-enbor zutik. Ezkutuan eta pistaren ezkerrera, bidetik metro batzuk gorago, karobi baten hondarrak ikusiko ditugu. Hauek atzean utzi eta berehala Goizaringo metalurgia-multzora iritsiko gara. Erreka igarotzeko bi begietako kare-harrizko bloke handiz egindako zubi baten gainetik pasa behar da. Zuntzak, sasiek eta belarrek eraikuntza hauen hormak ezkutatzen dituzte eta zaila suertatzen da nolakoa zen imajinatzea, hala ere, arragoa eta burdinola hidraulikoaren aztarnak nabarmenagoak dira.

Elama

Berriz pistara itzuli eta tarteren batean burdinbide zaharraren arrastoa ikusteko aukera izango dugu. Kilometro pare bat pistan barna bete ondoren, gure ezker aldean, bidetik metro batzuk gorago oso egoera onean dagoen labe itzel bat ikusiko dugu. Burdin minerala kiskaltzeko labea edo arrago baten hondakinak dira, “labeta” izenez ezaguna.

Puntu honetara heltzean, pista utzi behar dugu eta ezkerrera, Elamako errekaren paraleloan abiatzen den bidea hartuko dugu eta hamar minuturen buruan, Elamako baserri-multzoaren aztarnen ondoan izango gara. Beheraxeago mineralak kiskaltzeko labe baten hondarrak eta errekaren beste aldean, egurrezko zubiaren gainetik pasa eta burdinola hidrauliko zaharraren aztarnak aurkituko ditugu.

Beltzuntza eta Otaran

Bizileku bezala erabilitako eraikinaren aurrien atzetik, Elamako borda zaharrera igotzen den antzinako bidezidorra bilatuko dugu. Zenbait tartetan, xenda orbelean ezkutatu egiten da eta erne ibili beharra dago igoerako bide egokia ez galtzeko. Sigi-sagan errekatik urrundu eta basoan murgilduko gara. Une batean bideak nabarmen egiten du ezkerrera eta gora heltzean, gure mendean ikusi ahal izango dugu Elamako harana. Akuako harrespilaren ondotik igaro eta pista jarraituz beherantz egingo dugu. Hiru kilometro pasatxo ibili ostean, bihurgune handi batean pista utzi eta Otarango pagadian murgilduko gara. Hasieran bidea ez da oso nabarmena baina metro batzuk aurrera egin eta berehala aurkituko dugu. Otarango gaina inguratu, Etzalekukoa ezkerrera utzi eta bere mazela zeharkatzen duen xendari helduko diogu. Hemendik herrira berehala jaitsiko gara.  

BURDINOLAK

Artikutzan lau dira ezagutzen diren burdinola hidraulikoak, Urdallue, Elama, Goizarin eta Artikutzako parajeetan kokatutakoa. Burdinola hidrauliko baten egituran hiru zati dira berezigarrienak: uharka, arragoa (mineralen kiskaltze-labea) eta lantegia. Azken honek oso egitura konplexua zuen, albo batean gurpil hidraulikoak kokatzen ziren ardatzak mugiarazteko; gurpil hauek gabia eta hauspoa martxan jartzen zituzten. Hauekin batera beste zenbait dependentzi eraikitzen ziren, hala nola langileen bizitokiak, kiskaldutako mineral eta egur-ikatzarentzat biltegiak eta “Olaetxea” edo burdinolaren arrendatariaren bizilekua.

Industria metalurgikoarekin guztiz loturik zegoen ikazkintza izan da paisaia eraldatu duen beste jardueretako bat eta horren lekuko pagadietan aurki daitezkeen “txondor-plaza” (txondorrak eraikitzeko plataformak) ugariak. Ekonomi guztia egurraren inguruan oinarrituta zegoenez, jarduera industrial honek eragin nabarmena izan zuen Artikutzako basoetan. Gaur egun, paraje hauek isiltasunean murgildurik daude, eta naturak galdutako espazioa berreskuratu du.

Luzera: 13 km   Desnibela: 590 m  Denbora: 4 ordu

Klikatu hemen ARGAZKIAK ikusteko 

http://askemikel.blogspot.com/2016/01/goizarin-eta-elama.html

Lexantzümendi, el " gorro " del gendarme

Lexantzümendi ( centro ) destaca sobre la pequeña localidad de Etchebar

En el centro del territorio de Zuberoa, al Sur de su capital, Mauleón/Maule ( 138 m ), y no muy distante de la localidad de Tardets/Atharratze ( 217 m ), desprendidas bajo la vertiente oriental del macizo des Arbailles y bajo la vertiente septentrional del macizo de Belozkarre, se alzan sobre el encajonado cauce del río Le Saison/Uhaitzandia un conjunto de montañas de no muy relevante altitud pero de muy “ atractivo “ perfil.

Ligeramente “ descolgadas “ bajo la vertiente septentrional del cordal pirenaico y sirviendo de “ transición “ entre la montaña y la campiña suletina son numerosas las estilizadas montañas que con su “ afilado “ perfil llaman la atención del montañero.

Entre este conjunto de “ llamativas “ cumbres, sin embargo, nos encontramos con otras   de perfil menos “ vistoso “ pero que igualmente “ destacan “ sobre los tejados de las pequeñas y dispersas aldeas asentadas bajo sus “ faldas “.

Le Chapeau de Gendarme o Lexantzümendi ( 572 m ) es una de estas “ modestas “ montañas, catalogada como “ centenaria “,  que a pesar de su más que discreta altitud, llamará nuestra atención. Con una “ silueta “ muy similar, como su propio nombre indica, al del “ sombrero o gorro de un gendarme “, esta cima destaca sobre la margen izquierda del río Le Saison/Uhaitzandia en el punto en el que este se encajona entre esta y la Montagne d´Ahargou/Ahargo ( 672 m ).

De suaves y redondeadas “ formas “, Le Chapeau de Gendarme o Lexantzümendi ( 572 m ) eleva su discreta altura sobre los empinados tejados de Etchebar/Etxebarre ( 360 m ), pequeña aldea situada bajo su vertiente SW., Athérey/Atherei ( 250 m ), localidad enclavada bajo su vertiente SE., y Lichans-Sunhar/Lexantzü-Zünharre ( 246 m ), población conformada por dos pequeñas “ barriadas “ que se extienden bajo su vertiente NE., una de las cuales, Lichans/Lexantzü ( 248 m ), da o toma nombre del monte en cuestión.

Estas dos últimas localidades, Athérey/Atherei ( 250 m ) y Lichans-Sunhar/Lexantzü-Zünharre ( 246 m ) son los “ cómodos “ puntos de partida utilizados para las habituales ascensiones a esta “ bonachona “ cumbre, estando perfectamente balizados los senderos que parten desde cualquiera de estas.

Como la ascensión a la cima de Le Chapeau de Gendarme o Lexantzümendi ( 572 m ) puede resultar un tanto “ corta ”, busco realizar una ruta “ circular “ entorno a esta pequeña montaña “ incluyendo “ en el itinerario el paso por la tres localidades anteriormente citadas, además de la “ visita “ a Etchebar Mendi ( 589 m ), otra discreta y apenas conocida cumbre suletina. Esta es mi propuesta, espero la disfrutéis.

Lichans/Lexantzü, localidad suletina sobre cuya iglesia, erigida en honor a Saint André, asoma tímidamente la cima de Le Chapeau de Gendarme o Lexantzümendi

Este itinerario parte desde la pequeña localidad de Lichans-Sunhar/Lexantzü-Zünharre ( 246 m ), concretamente desde la aldea de Lichans/Lexantzü ( 248 m ), pequeño núcleo de población que alcanzaremos tomando la carretera D-57 en las inmediaciones de Tardets/Atharratze ( 217 m ).

Desde la parte alta de la pequeña población, por encima de la iglesia erigida en honor a San André, tomaremos el balizado camino, Lexantzumendiko bidea, que en acusado ascenso pero sin dificultad reseñable, tras convertirse en sendero, alcanza la “ cerrada “ cumbre que aparece coronada por un buzón montañero y desde la que apenas podremos disfrutar de panorámica alguna.

Una marcada y notoria senda, Lexantzumendiko bidea, desciende por la ladera opuesta a la de ascenso para, en brutal pendiente, terminar desembocando rápidamente en la estrecha carreterita que da acceso a Athérey/Atherei ( 250 m ), localidad que alcanzaremos de inmediato.

Atravesaremos la pequeña población para continuar por asfalto, Ezpeldoïko bidea, en dirección a la pequeña aldea de Ezpeldoia ( 333 m ), desde la que tomaremos el balizado camino que desciende a desembocar en la carretera D-57, vial asfaltado por el que alcanzaremos en breve la localidad de Etchebar/Etxebarre ( 360 m ).

Desde el extremo septentrional de la pequeña población tomaremos Arhaneko bidea, camino que nos permite alcanzar la vertiente meridional de Etchebar Mendi, segunda y última cima de la jornada.

Entre prados conseguimos situarnos en el extremo meridional de la alargada loma cimera, en su comienzo muy “ sucia y cerrada “ por los helechos. A duras penas conseguiremos alcanzar la parte alta de la loma, ya más “ cómoda y agradable “, por la que, ya sin dificultad reseñable, alcanzaremos la cima.

Descendemos en acusado descenso en dirección opuesta a la de subida, nuevamente por terreno “ cerrado “  por helechos.

Terminamos alcanzando un herboso camino que de inmediato desemboca en Iratzabaleko bidea, pista que tras dejar a su paso la granja Arrola, ya por asfalto, termina dando alcance nuevamente a la carretera D-57, vial asfaltado que nos devuelve al punto de partida, la pequeña aldea de Lichans/Lexantzü ( 248 m ). 

Desde la carretera D-57 que da acceso a la localidad de Lichans, Lexantzümendi ( izda ) y Etchebar Mendi ( dcha ), cimas que hemos visitado en este itinerario por tierras suletinas

El reportaje íntegro en:

" https://oscarelorza.blogspot.com/2019/05/le-chapeau-de-gendarme-o-lexantzumendi.html  "