miércoles, 10 de abril de 2024

Cueva de Lapurzulo

 


      Esta semana os propongo visitar la cueva de Lapurzulo, en la parte vizcaína del río Bayas, una excursión de unos 20 km. ida y vuelta y 500 metros de desnivel.

     Comenzamos desde aparcamiento de la Casa del Parque (coordenadas: 42.985272, -2.831238). La primera parte, hasta el desvío para buscar las cuevas de Errekaseku, está detalladamente descrita en una publicación anterior que podéis ver AQUÍ. Aun así, la resumo en el siguiente párrafo:

     Desde la Casa del Parque tomamos la pista paralela al río en dirección norte (GR-282) unos 4,5 kilómetros. En ese punto  (coordenadas: 43.016674, -2.830099) tomamos la pista que sale a la derecha y, unos 100 metros después (coordenadas: 43.017048, -2.828727), el sendero que se inicia a mano izquierda. Más adelante (coordenadas: 43.017665, -2.826989), la senda se encuentra con la pista que tendremos que seguir hacia la izquierda hasta la cabaña Gorostiano (coordenadas: 43.025585, -2.811445). Ahora tomamos la senda boscosa que parte desde la trasera de la cabaña y la seguimos hasta el punto 43.038041, -2.809665.

     En este punto abandonamos la senda. Giramos a la izquierda bajando por el bosque hasta encontrar un nuevo sendero (coordenadas: 43.038309, -2.811770), que debemos tomar hacia el norte (derecha). Continuamos ahora a través de un pedregal lleno de helechos atentos a los hitos de piedras y marcas rojas, que si ya era fácil despistarse, ahora lo es mucho más. En el punto 43.039069, -2.810632 tomamos a la izquierda (este) en busca del río, por una senda poco clara al principio que pasa por los puntos 43.039688, -2.810916 y 43.039974, -2.811475. Ya solo queda cruzar el río y explorar la cueva de Lapurzulo (coordenadas: 43.040205, -2.811855).

     Lapurzulo es una surgencia con dos bocas junto al río que podemos visitar a costa de mojarnos los pies. Ya solo llegar aquí merece la pena, pero si seguimos unos treinta metros aguas arriba y subimos por la ladera este encontraremos una nueva entrada a la cueva, ahora por el piso superior (coordenadas: 43.040494, -2.811699), abundante en formaciones y muy vistoso. para mí, Lapurzulo es la cueva más bonita de la zona.

     Disfrutad de la excursión y, como siempre, no olvidéis respetar las formaciones y a los habitantes de la oscuridad. ¡Hasta otra semana!

 

NOTAS:

     Las coordenadas son WGS84 (EPSG:4326), el sistema en que se basa el GPS y el que usa Google Maps (podéis copiarlas y pegarlas directamente en Google Maps tal como están escritas).

     Podéis ver el resto de las fotos y/o vídeos de esta ruta en https://pateandoalava.blogspot.com/2024/04/cueva-de-lapurzulo.html, junto a varias decenas más de excursiones.


lunes, 8 de abril de 2024

Libro: Rutas a frentes de guerra 1936-1945. Euskal Herria

 

Os presento mi nuevo libro. Es un libro visual y cómodo de leer, un museo al aire libre que facilita estas visitas. Vamos a encontrar una introducción histórica de los acontecimientos de la guerra civil y consta de 20 rutas que recorren los 5 territorios: Gipuzkoa, Araba, Bizkaia, Nafarroa e Iparralde, con su mapa, contexto histórico y descripción del itinerario.

Este libro es una invitación a la memoria histórica en 4 escenarios diferentes: por un lado los restos bélicos de la guerra en 1936 que se libró en las montañas, la Línea P del Pirineo navarro, las consecuencias de la guerra como son las simas de fusilados o lugares de trabajos forzados y la II Guerra Mundial con las defensas atlánticas de Iparralde por la ocupación nazi y la Red de evasión Comète de pilotos aliados.

La elección de las rutas ha ido en función de la existencia de senderos y con un patrimonio visible como son: trincheras, nidos de ametralladoras, refugios, fortines y bunkers. La mayoría están señalizados como itinerarios de memoria y paneles explicativos. Al libro le acompaña una cronología de los acontecimientos para situar y facilitar la lectura.

El libro nos va a guiar por las huellas de los combatientes y transitar sus mismos caminos.

Espero que os guste. Os pongo algunas rutas de ejemplo.





sábado, 6 de abril de 2024

Arratobe

 


Arrato mendilerroa, Badaia mendilerroaren eta Gorbeia mendigunearen artean dago. Bertan ez dago garaiera handiko mendirik, gailur apalez osatutako parajeak baitira. Ibilaldi honetan horietako bitara igoko gara eta, bide batez, gure historiaren zenbait pasarteren lekukoak izan diren lekuak bisitatuko ditugu.

 



Letonako elizaren ondoan ibilgailua utzi eta ipar-mendebalderantz igotzen den San Bitor kaletik ipar-mendebalderantz joko dugu. Ibilbide osoan zehar aurkituko ditugun egurrezko zutoinek (Letona-Urisolo) erakutsiko digute bide zuzena. Txaleten ondotik igaro, asfaltoa bukatu eta lurrezko pista batetik igotzen jarraituko dugu. Kurtzeganen ondotik pasa eta gero, xenda erosotik erraz egingo dugu aurrera. San Bitor ermitaren irudia Arratobe mendiaren gainean aurrez aurre dugularik, mendi-lepora helduko gara.

 



Eskuinetik marrazten den xendatik tontorrera igoko gara. Buzoi txiki batek erakusten du Arratobeko tontorra eta bertan, San Bitor ermita kokatuta dagoen lekua berean, Zaitegiko gazteluaren hondarrak ikusi ahal izango ditugu. Idatzizko lehen erreferentziak XII. mendeko bigarren erdialdekoak dira. Arabak Nafarroako Erresumari leial jarraitzen zion bitartean, Bizkaia Gaztelaren eskuetara pasa zen eta, horregatik, Antso Jakituna errege nafarrak, erresumaren mendebaldeko zatia babesteko, Gasteiz (1181) bezalako hiribilduak sortu eta Zaitegiko gaztelua bezalako gotorlekuak eraiki zituen. Zaitegikoak, ordea, gutxi iraun zuen nafarren eskuetan. Gaztelarrek Zaitegi konkistatu ondoren, gazteluak jada ez zuen izan eraiki zenerako funtzioa, eta gainbehera-garai bat hasi zen, XV. mendean erabat abandonatu zen arte. Ondorioz, eraikina hondatu egin zen, eta aurri bihurtu. Zutik jarraitzen zuten hormak aprobetxatuz, Letona eta Zaitegiko bizilagunek San Bitor baseliza eraiki zuten XVI. mendean.

 



Gure historiaren pasarte hauek gogora ekarri ondoren, mendi-lepora itzuliko gara eta bertatik zabaltzen den pista zabaletik Azkorrietako tontorrerantz joko dugu.  Pista zabala utzita, eskuinetik basoan marrazten den xendatik egurrezko seinale batek eta postontzi bitxiak tontorra erakutsiko digute. Etorritako bidetik atzera egingo dugu, baina pistara itzuli beharrean mendiaren ertzetik apenas ikusten den xendatik jaisten hasiko gara. Urisoloko kastroa kokatuta zegoen paraje hauetan dago izen bera duen haitzuloa, kastroa inguratzen duen harkaitzaren ertzean. Bidera itzuli eta ehunen bat metro beherago, Undako Goga edo 40 zaldunen haitzuloa ikusteko parada izango dugu. 1200 urtearen inguruan, Arratoko guduan ganboatar baleztariek oinaztar zalditeria sarraskitu zuten eta, beren buruzagia hilik, ihesari eman zioten bere jarraitzaileek. Gudu-zelaiaren inguruan zegoen haitzulo honetan babestu ziren zaldunak beren zaldiekin, eta hortik datorkio haitzuloari izena.

 



Pista zabalera itzuli eta maldan behera Letona aldera zuzenduko gara. Ataka bat pasa eta laster, ezkerretik zabaltzen den xendan barrena Letonako iturriak eta ikuztegiaren ondora iritsiko gara. Benetako ur-konplexu bat da, hainbat altueratako iturriz, 2005ean eta 2018an zaharberritutako garbitoki batek eta ura ibilguaren ondoko baratzeetaraino eramaten zuten hustubide batzuk osatua. Atzera egin eta azken aldapak abiapuntura eramango gaitu.

 

San Bitor baseliza

 


XVII. mendearen hasieran, Letona eta Zaitegi herriek San Bitorren ohorez baseliza bat eraiki zuten. San Vitores, IV. mendeko martiria eta lur eta hazienden babesle izan zen. Horretarako Zaitegiko gazteluaren paretez baliatu ziren. XIX. mendean, karlistadetan suntsitua izan ondoren, bi herrietako bizilagunen laguntzarekin berreraiki egin zen. 1980ko sute batengatik gertatutako suntsipenaren ondoren, Abadelaueta Elkarte Etnografikoaren ekimenez eta Zigoitiko udala eta Arabako Foru Aldundiaren laguntzaz, Letona eta Zaitegiko Batzarrek San Bitor baselizaren azken birgaitze lanak 2019ko azaroan burutzea erabaki zuten. Letonako herriak abuztuaren 26an ospatzen du santuaren omenezko jai eguna.






Powered by Wikiloc

domingo, 24 de marzo de 2024

Menditxiki: Atxorrotx

 


Gipuzkoako hego mendebaldeko muturrean, Araba eta Gipuzkoa arteko mugan, dagoen herri txiki honetan eman diogu hasiera gaurko ibilaldiari. Erdi Aroko herria da, 1331an lortu baitzuen Hiri Gutuna Alfontso XI.a Gaztelako erregearen eskutik. 1374tik aurrera eta 120 urte luzez, Oñatiko Gebara kondearen mende egon zen 1496an Gipuzkoako Batzar Nagusietan eserlekua berreskuratu zuen arte. Hirigunearen edertasunak garai bateko ospea eta bizimodua irudikatzen ditu. Erdi Aroko hirigunearen ezaugarriak ditu eta herrian sartzeko zeuden zazpi ateetatik, gaur egun bost ikus daitezke harresiarekin batera. Hirigunean ilaratan antolatutako etxeen artean, San Millan eliza eta “as de copas” deritzon hamabi tutuko iturria daude. Bere izenak garbi erakusten duen bezala, Leintz-Gatzaga jarduera ekonomiko zehatz baten inguruan sortu zen, gatzaren industriarena alegia. Mende askotan zehar bizitzaz gain, aberastasuna ere ekarri zion jarduera honek hiribilduaren sorrera ekarri zuen. Herritik gertu Dorletako Santutegia dago. Garai batean herriaren eta gatzaren produkzioaren babesteko erromatarrek eraikitako gaztelua, Donejakue bideko erromesen ostatu bihurtu zen ondoren.

 

PR-Gi 36ari dagozkion bide seinale zuri eta horiak jarraituz, lehen metroak aldapan behera beteko ditugu eta eskailera batzuk jaitsi ondoren, puntu erdiko zubiaren gainetik Deba ibaia gaindituko dugu Bengoerreka atsedengunera heldu aurretik. Lurrezko bidea jarraituz, Santa Columba ermitaren ondora iritsiko gara eta gertu gatz museoa.

 


Mende askotan zehar gatza izan da Leintz-Gatzagako bizigarria. “Urre zuria” deitua izan den honek herria sortzeaz gain izena ere eman baitzion. Gatz-iturria herritik 250 metrora dago, garai batean herria eta gatz-produkzioa zaintzeko erromatarrek eraiki zuten Dorletaren ondoan (egun santutegia da). Leintz-Gatzagak duen klima hotz eta hezeagatik ezinezkoa egiten zitzaion gatza lortzeko beste zenbat lekutan erabiltzen zuten lurrinketa-sistema erabiltzea eta bakarrik suaren bidez ur gazia berotu, likidoa lurrindu eta gatza lortzen zuten. Gaur egun, herriak bere iragana berreskuratu eta museo monografiko bat zabalik du. Museo honek gatzaren ustiapenaren bilakaera erakusten du eta mineral honek izan duen garrantzia ulertzen laguntzen digu, Burdin Aroan hasi eta 1972ra arte, itsasoko gatzaren konpetentziak ixtera bultzatu zuen arte. Museoak lau garai desberdinetan banatzen du gatzaren ustiapenaren historia: Burdin Aroa, XVI. mendeko dorlak, XVIII. mendeko putzupada-gurpila eta XX. mendeko industri aroa. Puntu honetan ibilbidea PR-Gi 37arekin bat egiten du Dorletaraino. Aldapa labur eta pikoak berehala utziko gaitu santutegiaren ondoan. Bertako Ama Birjina txirrindularien zaindaria da.



Santutegia atzean utzi bezain pronto, ibilbidea bitan banatzen da, eskuin aldetik Deba ibaiaren sorburura joango ginateke (PR-Gi 37) eta ezker aldetik, aldiz, Atxorrotxera. Azken honi heldu eta lehen maldak gainditu ostean, Olaun Beheko baserriaren azpi aldetik igaroko gara. Gi-627 errepidearen azpitik pasa eta porlanezko pistatik Olaun Erdiko eta Goikora helduko gara. Gaztainondo eta haritzen artean beteko ditugu hurrengo metroak. Artabila baserria ezker aldera utzita, bide seinaleek erakusten diguten norabidean aurrera joko dugu. Bide zabala eta erosoak bidegurutze baten aurrean utziko gaitu eta bertan norabide desberdinak erakusten dituzten metalezko seinaleak. Gertu izango dugu helmuga eta lurrezko pistan barrena berehala iritsiko gara Leintz bailara osoa menderatzen duen tontorraren oinera. Ondo zaindutako bidetik XVI. mendekoa den Santa Kurutz ermitara igoko gara eta goian aztarnategi baten arrastoak ikusiko ditugu. Bertan Erdi Aroko materiala aurkitu dute eta Nafarroako Erresumaren gaztelua izan zenaren lekuan ermita dago orain, bertatik igarotzen baitzen defentsa lerroetako bat. 1.200. urtean Gipuzkoa Gaztelara pasa zenean, gipuzkoarrek gaztelu hau Alfonso VII.ari eman zioten. Maiatzeko lehen igandean erromeria izaten da.  Abiapuntura itzultzeko bide beretik egin dugu.

Klikatu hemen ARGAZKIAK ikusteko

https://menditxiki1.blogspot.com/2024/03/atxorrotx.html

 




Powered by Wikiloc

jueves, 21 de marzo de 2024

Ventana del Imeleku

 


      Esta semana os propongo visitar la ventana del Imeleku, una excursión circular de unos 7 km. de recorrido y 450 metros de desnivel.

     Partimos desde el acceso al centro de interpretación del parque, en el mismo pueblo de Araia (coordenadas: 42.894585, -2.312321) que nos lleva a la central hidroeléctrica en apenas 100 metros, con paneles explicativos y parte de la antigua maquinaria.

     Detrás del edificio (coordenadas: 42.895636, -2.311261) parte la senda (SL-A-14, marcas de color verde y blanco), que nos llevará al nacedero del Zirauntza. La seguimos hasta que, en unos 200 metros, se une a una pista forestal que, inmediatamente, se bifurca. En ese punto (coordenadas: 42.896435, -2.309804) tomaremos el ramal de la derecha y seguiremos la empinada pista forestal algo más de kilómetro y medio. En ese punto (coordenadas: 42.906289, -2.306885), seguimos el pequeño camino que parte hacia la izquierda hasta el final (coordenadas: 42.907428, -2.305838). A partir de aquí debemos tomar la senda que sube a mano derecha, por la vaguada, haciendo caso omiso a los varios caminos laterales con los que nos cruzaremos.

     En el punto 42.907428, -2.305838, muy cerca de la senda, encontraremos una pequeña cueva con dos entradas comunicadas entre sí por una corta gatera. Tras visitarla, retomamos el sendero, que se unirá a un camino en el punto 42.908788, -2.301869. Continuamos subiendo por el camino. En unos 300 metros (coordenadas: 42.910224, -2.302568) encontraremos un poste de señalización que nos indica el desvío que debemos seguir a mano derecha, la senda PR-A-11 (marcas blancas y amarillas). Aun así, aconsejo tomar ese sendero unos 30 metros más adelante (coordenadas: 42.910551, -2.302639) para sortear el haya caída que lo bloquea.

     Seguiremos el sendero disfrutando de las vistas. A los 300 metros (coordenadas: 42.910542, -2.305628), junto a un poste que indica “Iburuko Aitz” (peña de Iburu), si miramos hacia arriba veremos, a apenas 100 metros, la Ventana de Imeleku. Ya solo queda subir por las peñas para visitarlo (coordenadas: 42.910702, -2.304699).

     Bajamos al sendero y continuamos por él para iniciar el regreso. En el punto 42.911130, -2.308644 encontraremos el refugio de Gastazapadoi. Más adelante, en el punto 42.911648, -2.311079 giramos a la izquierda sin abandonar la PR-A-11. Un kilómetro más adelante (coordenadas 42.904288, -2.315811) tomamos hacia la izquierda la senda que nos dejará, por fin, en Araia.

     Disfrutad de la excursión y, como siempre, no olvidéis respetar las formaciones y a los habitantes de la oscuridad. ¡Hasta otra semana!

NOTAS:

     Las coordenadas son WGS84 (EPSG:4326), el sistema en que se basa el GPS y el que usa Google Maps (podéis copiarlas y pegarlas directamente en Google Maps tal como están escritas).

     Podéis ver el resto de las fotos y/o vídeos de esta ruta en https://pateandoalava.blogspot.com/, junto a varias decenas más de excursiones.

domingo, 17 de marzo de 2024

Imotz harana

 

Imotzeko zortzi herri eta Basaburuko beste bi lotzen dituzten xenda zaharrak berreskuratu, balizatu eta zirkuitu desberdinen bidez, oinez, mendiko txirringaz edota korrika haran honetako bazterrak ezagutzeko aukera dugu gaur egun. Bidezidor hauek, Muskitz, Oskotz, Etxaleku, Beramendi, Udabe, Urritza, Goldaratz, Latasa, Eraso eta Zarrantz herri txikiak lotzen ditu eta besteak beste, herri hauetan dauden etxe bikain, zubi zahar edo erroten aurriak ikusi ahal izango ditugu. Guztira, 70 kilometro elkar gurutzatzen diren hiru zirkuitu marra horiez eta egurrezko hesolez balizaturik. Xenda, errepide, lurrezko eta porlanezko pista eta baso mota desberdinen artean hedatzen den bide-sare honek, urtearen sasoiaren arabera, naturak eskaintzen dituen bere aurpegi koloretsu eta desberdinez gozatzeko aukera eskainiko digu. 

 



Latasa herrian emango diogu hasiera gaurko ibilaldi luze honi. Etxe artean murgildu eta berehala ikusiko ditugu ibilaldi osoan zehar lagun izango dugun marra horia (Herrien arteko xendak). Errepidea utzi eta pista zabalean zehar, erreka gurutzatu eta pixkanaka altuera hartuko dugu. Basoan zehar aurrera eginez Martikoneko bordaren ondora iritsiko gara. Errepide aldera jaitsi eta bidegurutzean, ezkerraldera Eraso herrirantz eta eskuin aldetik, berriz, Zarrantzerantz. Kilometro erdi eskas aurrerago, errepidea utzi, pagadian sartu eta aurrera egingo dugu bide erosoa segituz.

 


Basotik errepidera ateratzean, gertu ikusiko dugun Zarrantz herria gure eskuinera utzi eta jaisten hasiko gara. Bihurgune handi batera heltzean, eskuinetik ateratzen den porlanezko pistak Oskotz aldera eramango gaitu. Berriro errepidera aterako gara eta gure eskuinera herria utzita aurrez aurre ikusiko dugun Probintzietako Errege Bidea (CRP) edo Zezenen Bidea hartuko dugu (GR 9). Antzina, ganadu transhumanteak erabili ohi zuen bide hau, Iruñetik gertu hasi eta Gipuzkoako bihotzeraino zabaltzen zen, Noain herritik Azpeitiaraino hain zuzen ere. Gipuzkoan, ibilbide hau Zezenen Bidea izenez ere ezaguna da, XVI. mendetik aurrera Nafarroatik zezenak ekartzen baitziren.

 



Antzinako bide honek Beramendiraino eramango gaitu, baina aldez aurretik eraikin bikainak (elizak, etxeak, latsarria…) dituen Etxaleku herri polita ezagutuko dugu. Herriaren goiko aldetik hedatzen den bide balizatuak, hariztia zeharkatu eta errepidearen ondoan dagoen Donatoko bordaren ondora eramango gaitu. Aurrerago, eskuinetik, Basaburua erreka zeharkatzeko dagoen zubiraino jaitsiko gara eta segidan, Beramendi herriraino igo. Gertu ikusiko dugu Udabe herria eta marka zuriak segituz erraz helduko gara bertara. Kilometro bat lehenago, Aldatz aldera zuzentzen den Probintzietako Errege Bidea utziko dugu. 

 



Azken zatia, Udabe herria atzean utzi eta errepidearen beste aldetik jaisten hasiko gara Basaburua errekaren ondora iristeko. Arku bakarra duen zubi bikaina zeharkatu eta bere paraleloan marrazten diren xenda eta pista desberdinen artean aurrera egingo dugu. Lau kilometro pasatxo bete dugunean, Urritzako Bentetara helduko gara eta abiapuntura iristeko, Plazaolako tren zaharren ibilbidea hartuko dugu.

 

Klikatu hemen ARGAZKIAK ikusteko

https://askemikel.blogspot.com/2015/10/imotz-harana.html

 



Powered by Wikiloc

sábado, 16 de marzo de 2024

⛰️PICO CARRÍA 1453mt Collada Llomenatik PONGA -ASTURIAS

 

Otsailean gaude, baina aurtengo negua oso lehorra doa, elur gutxirekin. Loreak agertzen. Asturias-en, paradisuan.
Nork esango zigun zelako elurtea zetorren martxorako....
 

⛰️PICO CARRÍA 1453mt Collada Llomenatik PONGA -ASTURIAS 

 Beste aldera begira, Ponga-ko Recuenco, Collau Zorru-Picu Luengo eta Las Bedules parajea, tontor horietara igotzeko abiapuntua. RECUENCU
 SILLA DE CABESTREDO (1275m). Alboan daukagu Carriá, baina esan bezala, lana geratzen da horra heltzeko. Orain lepora jetsi behar dugu eta ondoren, ezkerreruntz jetsi metro dezente, igotzeko daukan toki errezenera hurbiltzeko. Atzerago, Cornión.
 Itsasoruntz begira. Ezkerrean, atzean, Sueve. Aurrean, Amieva inguruak. Informazio gehiago hemen mendipitxinkolore.   
  

sábado, 9 de marzo de 2024

Menditxiki: P.N. Volcán Tenorio-Rio Celeste (Costa Rica)

 


Elezaharrak dioenez, Jainkoak zerua margotu zuenean, pintzelak garbitu zituen Rio Celesten. Gutxi gehiago esan behar da leku honen kolorea nolakoa den eta zergatik Tenorioko Sumendia Parke Nazionala, ibai hau dagoen lekua, herrialdeko lekurik ederrenetako bat den eta, aldi berean, gutxien bisitatzen diren, azpiegitura gutxi dituelako eta garraio publikoan iristeko zailtasunak dituelako.


Zalantzarik gabe, horixe da Tenorioko Sumendiaren Parke Nazionalaren erakargarritasun nagusia, eta, ziurrenik, herrialdeko lekurik ederrenetako bat. Iristeko, 1,5 kilometroko bidezidor bat egin beharko duzu, ia osorik baso euritsu baina nahiko gaitu batetik igarotzen dena, euria eginez gero, busti ez dadin.


Zeru-ibaiko ur-jauzira iritsitakoan, eskailera aldapatsu eta irristakor batzuk jaitsi (eta igo) beharko dituzu (250 maila), landaretza lodiz inguratutako oinarrira iritsi arte, eta 30 metroko ur-jauzi ikusgarri horren handitasuna ikusi.



Bide nagusiari jarraituz, 650 metro inguru Aintzira Urdinera iritsiko zara, turkesa kolore biziko putzu txiki batera. Hemen ere erabat debekatuta dago bainatzea, ur-jauzian, aintziran, tindategian edo ibaian bezala, osasunarentzat kaltegarriak diren kimikari naturalen kontzentrazio handia baitute.


Aintzira Urdinera bidean (ur-jauzitik 500 metrora), Tenorio Sumendiaren Begiratokitik ere igaroko zara, eta bertatik bista ikusgarriak izango dituzu eguna garbi badago. Ur-jauziaren bidezidorra utzi ondoren, bidea erabat lurrezkoa da, eta, gainera, gora eta behera egiten hasten dira, hainbat zailtasunekin, batez ere euria egin badu edo euria ari badu, lurra oso labainkor bihurtzen baita. Kontuz ibili, baldintza fisiko eta klimatologikoen arabera.




Bidezidorrean aurkituko duzun hurrengo erakargarritasuna, aurrekoaren 100 bat metrora, irakinontziak edo borbolloiak dira, pitzadura edo pitzadura txiki batzuk, non ikus daitekeen gasak nola kanporatzen diren inguruko jarduera bolkanikoaren ondorioz. Izan ere, ezin dugu ahaztu Fortuna Ibaia ur-jauzia eta leku horiek guztiak Tenorio Sumendiaren Parke Nazionalean daudela, jarduera geotermikoa duen eremu batean, sumendiak gaur egun jarduerarik ez duen arren.



Behin baino gehiagotan aipatu dugun arren, uste dugu garrantzitsua dela parkeko uretan bainatzeko debekua berriro nabarmentzea; izan ere, ur horiek, osasunerako kaltegarriak diren zenbait osagai kimiko izateaz gain, puntu batzuetan, irakinaldietan adibidez, 90 gradutik gora ematen dute.


Irakinaldietatik 300 metrora El Teñidero dago, ziurrenik bidezidorraren punturik interesgarriena eta baita bisitatu beharreko azken puntua ere. Hemen, ibaiko ura turkesaz tindatzea eragiten duen fenomenoa gertatzen den leku zehatza ikus daiteke. Kontuan izan urdin bereizgarria hainbat tokitan ikusi ahal izango duzula, baina hemen bakarrik ikusi ahal izango duzu ura erabat kolorez aldatzen dela, bi ibaiadar elkartzen diren puntua baita, Buenavista ibaia eta Agria hautsia, horietako bakoitzak bere uretan ezaugarri desberdinak dituena, efektu optiko hori eragiten duena.







Powered by Wikiloc