| Orreagako gudaren oroitarria |
Orreagako
guduaren oroitarriaren ondoan emango diogu hasiera ibilbide zirkular honi.
778ko abuztuaren 15ean, baskoiek frankoen errege zen Karlomagno garaitu zuten
Orreagako lurretan. Garai haietan, ia penintsula osoa zegoen musulmanen
eskuetan, baina iparraldeko buruzagi batzuek ez zuten onartzen Kordobako
aginpidea, eta penintsulako iparraldea bereganatu nahi zuten. Suleiman
ibnal-Arabi Zaragozako gobernadoreak, bere helburua betetzeko, Karlomagno
errege frankoari laguntza eskatu zion, eta ordainez lurrak eman.
Karlomagnok
musulmanen eskaintza onartu zuen, eta Orreagatik barrena Iruñetik igaro, eta
Zaragozara iritsi zen, baina ez zioten sartzen utzi, hiria beste gobernadore
baten esku baitzegoen. Erregeak bueltatzea erabaki zuen, eta, Iruñetik
igarotzean, harresiak suntsitu, eta hirian sartu zen. Frankoen lurretara
itzultzean, mugan zain zituen baskoiak; Eneko Aritza buru zutela, laurehun bat
artzainek suntsiezina zirudien Frantziako Armada garaitu zuten.
Oroitarriaren
ondotik Ibañetako mendatera zuzentzen den errepidean zehar igotzen hasiko gara,
baina lehen bihurgunean, hau utzi eta ezkerretik ateratzen den porlanazko
pistan barrena abiatuko gara. Berrehunen bat metro aurrerago, eskuinetik
igotzen den lurrezko pista hartuko dugu. Malda bizian gora egingo dugu ezkerretik
ateratzen den bidea hartu aurretik. Metro batzuk aurrerago, bide hori ere
utziko dugu, eskuinera ateratzen den bidezidor bat hartuta, eta malda onean,
alanbre-hesi bateraino eramango gaitu. Puntu honetan, eskuinean ikusiko dugun
pagadiaren paraleloan zabaltzen den soilgunearen malda gogorrari ekingo diogu,
antena baten ondora iristen den pistara iristeko. Bide-seinalerik ez duen
ibilbidea denez, bidez ez nahasteko tracka izatea komeni da.
Azken maldari ekinez Girizuko tontorretik gertu
Girizuko
tontorretik gertu dagoen antenaraino marrazten den malda bizia da oso, eta,
hortik aurrera, ia laua. Buzoiaren ondoan atseden txiki bat hartu ostean, eta,
talaia paregabe honetatik dagoen ikuspegi zabalaz gozatu eta gero, gertu
ikusiko dugun pagadi aldera jaisten hasiko gara bide jakinik gabe. Alanbrezko hesia
igaro, eta pagadian zehar jaisten hasiko gara lurrezko pista batekin topo egin
arte. Bertatik aurrera egin eta Ibañetatik datorren pista zabalera aterako
gara, Gabarbideko lepotik gertu. Kilometro eta erdi pasatxo beharko dugu
Ibañetako mendatean dagoen San Salbatore ermitaren ondora ailegatzeko. Metro
batzuk gorago, Errolanen omenez jasotako monumentua ikusiko dugu.
Ibañetatik
Orreagara jaisteko Donejakue bidea jarraituko dugu. Ataka bat igaro, pagadian
murgildu eta altuera galtzen hasi orduko, pista zabal batera aterako gara.
Kilometro erdi eskas geratuko zaigu Orreagako ospitale eta gazteen aterpera
iristeko.
Done Salbatore baseliza Errolanen harria
Orreaga
Pirinioetako igarobide naturala izan da antzinatik, eta erromesek han aurkitu
dute beti laguntza eta atsedena hartzeko lekua. Gaur egun aurkituko ditugun
eraikin nagusiak hiru espaziotan banaturik daude: lehenengo zatian, sarrerako
zabalgunean, ostatua, Izpiritu Santuaren kapera, Done Jakueren kapera eta
Batailaren monumentua daude. Ondoren, eraikin modernoagoak diren Priore etxea,
Liburutegia eta Museoa; Itzandegia aparte geratzen da. Bigarren zatian,
Kolegiata (Andre Mariaren eliza, klaustroa, kanpandorrea eta San Agustin
kapera) eta Benefiziodunen etxebizitzak. Hirugarren zatian, berriz, ospitalea
eta gazteen aterpea. Eraikin multzo hori ostatu txiki batekin eta garai batean
errota izandako informazio bulegoarekin osatzen da. Auritz aldera errepidetik
jaitsiz, Erromesen gurutzea dago.
| Donejakue bidea |
| Orreagarantz |














