jueves, 20 de junio de 2019

Montejurra ( Desde el Monasterio de Irache ) Ascenso por la Senda de los Carlistas y descenso por la Senda del Jabato

Montejurra y su abrupto cresterío destaca sobre los campos de cereal 



Enclavada en la Zona Media de Navarra, Montejurra ( 1047 m ) se eleva al Sur de Estella ( 421 m ), la “ ciudad del Ega “, oteando desde su relevante altura el discurrir del Camino de Santiago que, bajo su vertiente septentrional, busca abandonar la Comunidad Foral en dirección a tierras riojanas.
Su estratégica ubicación, su destacada altitud y su relativo “ aislamiento “ geográfico, ya que esta cumbre se alza solitaria sobre los extensos campos de cultivo que cubren los valles que la ruta jacobea va dejando a su paso, han hecho de Montejurra ( 1047 m ) una montaña históricamente relevante.
Bajo su vertiente septentrional, a las afueras de la localidad de Ayegui ( 489 m ), se erige el Monasterio de Irache, cuyos orígenes se remontan al siglo VIII y que fue regentado, como tal, por monjes benedictinos.
Sin embargo, tristemente, Montejurra ( 1047 m ) es más conocido por los episodios bélicos que tuvieron lugar en sus inmediaciones. En el año 1873 los carlistas derrotaron en defensa de Estella, ciudad emblemática para el carlismo, al bando liberal del General Moriones.
En recuerdo de esa batalla, Montejurra ( 1047 m ) se convirtió en todo un “ emblema “ para los seguidores “ carlistas “. Tras la Guerra Civil, los familiares de estos excombatientes realizan una romería anual siguiendo un Via Crucis que asciende hasta la parte alta de la montaña.
El 9 de Mayo del año 1976, en uno de los actos políticos que acompañaban a la tradicional romería anual a Montejurra ( 1047 m ), tuvo lugar una confrontación entre los seguidores de las dos ramas que, en aquella época, dividían a los “ carlistas “. Los seguidores de Sixto de Borbón Parma, hermano del pretendiente carlista Carlos Hugo, abrieron fuego contra los participantes en la romería con el resultado de dos muertos. Este hecho se conoce desde entonces como “ los sucesos de Montejurra “.

La orografía de Montejurra nos muestra tres cimas que, cercanas entre sí, destacan en la parte alta de la montaña: En la vertiente sudoccidental se erige el “ Vértice de Montejurra “, cima coronada por un conjunto de antenas que la hacen fácilmente identificable. En el extremo nororiental se alza la más discreta de las cumbres y la de menor altura, San Ciprián o San Cipriano ( 1036 m ), rocosa cota que se eleva sobre la ermita del mismo nombre y bajo la que se abre una cripta. Entre ambas cumbres se alza la cota más elevada o cima “ principal de Montejurra ( 1047 m ), un privilegiado “ balcón panorámico “ hacia “ Tierra Estella “ y que abarca hasta los límites con La Rioja, allá donde el río Ebro ejerce de frontera natural entre ambos territorios.
Desde el punto de vista montañero, Montejurra ( 1047 m ) cuenta con numerosos puntos de partida desde donde habitualmente buscaremos su escabrosa cumbre. Entre los más frecuentados destacaríamos: el Monasterio de Irache ( 520 m ), asentado bajo su vertiente septentrional, es el acceso más “ habitual “ o “ popular “ hacia  la cima. Arróniz ( 560 m ), localidad relativamente “ distante “ que aparece enclavada bajo su vertiente sudoccidental. Arellano ( 645 m ) o Dicastillo ( 557 m ), poblaciones asentadas bajo la vertiente meridional son también algunas de las opciones “ clásicas “.
Muniáin de la Solana ( 496 m ) o Morentín ( 536 m ), localidades enclavadas bajo la vertiente sudoriental de Montejurra ( 1047 m ), aunque menos frecuentemente, también son puntos de partida “ lógicos “ desde los que podremos buscar la cumbre. 
Recientemente ya publiqué una ruta " Montejurra ( Desde Muniáin de la Solana ) “ en la que, tomando como punto de partida Muniáin de la Solana ( 496 m ), “ buscaba “ una ascensión a Montejurra ( 1047 m ) intentando  un itinerario algo más largo y menos “ concurrido “ que los “ habituales “, en el que se “ mezclaban “ el interés histórico, “ turístico “ y montañero.
Esta vez busco una ascensión a Montejurra ( 1047 m ) más “ clásica “ en la que, teniendo como punto de partida el Monasterio de Irache ( 520 m ), tomaremos la Senda de los Carlistas para, tras pasar por las tres cumbres de Montejurra, retornar al punto de partida por la Senda del Jabato. Esta es mi propuesta, espero la disfrutéis.



Salida a la cima de Montejurra 



Al Sur de Estella ( 421 m ), muy cerca de la localidad de Ayegui ( 489 m ), nos encontramos con el Monasterio de Irache ( 520 m ), construido bajo las faldas de Montejurra ( 1047 m ) y lugar en el que estacionaremos nuestro vehículo.
Comenzaremos a caminar dando la espalda al citado monasterio yendo a tomar el balizado Camino de Santiago que de inmediato alcanza el paraje de El Soto, lugar en el que abandonamos la ruta Jacobea que continúa hacia Los Arcos ( 444 m ) por Villamayor de Monjardín ( 682 m ) para seguir al frente ( S ) por la “ variante “ que busca Los Arcos ( 444 m ) por Luquín ( 595 m ).
Continuaremos por la amplia pista camino del “ paso “ que atraviesa bajo la autovía, punto en el que nos desviaremos hacia la izquierda ( NE ) hasta dar alcance a un estrecho carretil asfaltado que, tras convertirse nuevamente en pista, termina dando acceso a un pequeño aparcamiento ( 640 m ), “ cómodo “ punto de partida para los que ascienden a Montejurra ( 1047 m ) por la Senda de los Carlistas.
La citada Senda de los Carlistas es el marcado camino por el que continuaremos ascendiendo para, sin dificultad reseñable, terminar desembocando en la ermita de San Cipriano o San Ciprián ( 1003 m ). A escasos metros, excavada en una gran roca, destaca la Cripta del Cristo Negra y sobre esta la cima oriental de Montejurra, conocida como San Cipriano o San Ciprián ( 1036 m ). Una marcada senda la alcanza rápidamente.
Descenso por la vertiente opuesta a la de ascenso para continuar por nítido sendero en busca de la cumbre principal de Montejurra ( 1047 m ), rocosa cima que coronamos sin dificultad reseñable.
Un estrecho sendero pierde altura en fuerte pendiente para, tras pasar por el discreto collado ( 1015 m ) que nos separa de la cima meridional de Montejurra o Vértice de Montejurra ( 1044 m ), alcanzar su “ poblada “ cumbre coronada por un conjunto de antenas.
Desde dichas antenas nace una nítida senda que, evitando la pista que les da acceso, pierde altura hasta finalmente terminar desembocando en ella. Damos alcance a una señalizada bifurcación en la que, haciendo caso omiso de la pista que desciende por la izquierda ( SE ) y de la que nace por la derecha ( NW ), seguiremos al frente ( S ).

En suave descenso alcanzamos La Fuentica, una bonita área de esparcimiento ( 847 m ) desde la que tomaremos un nítido sendero, el cual, tras corto y tendido ascenso, en las inmediaciones del Corral de Nicandro ( 932 m ) busca la senda que posteriormente inicia un acusado descenso para terminar desembocando en el Camino de Santiago, vía por la que continuaremos en sentido opuesto al natural para retornar al lugar en el que comenzamos este itinerario, el Monasterio de Irache ( 520 m ).



Ayegui y Estella visto desde Montejurra


El reportaje íntegro en:





miércoles, 19 de junio de 2019

ASPE POR LA ARISTA DE LOS MURCIELAGOS


















Seguimos con nuestra preparación para el verano alpino y quedamos con Martín Elorza , quien va a ser nuestro guía para nuestro intento al Cervino. Tenemos que conocernos y hacer alguna actividad juntos y hablar de lo que nos espera para Alpes. Elegimos la Arista de los Murciélagos al Aspe, vía abierta por Rabada, Alcalde, Ason y Vicente en los años 60. Nos juntamos el viernes y nos vamos a dormir al valle de Aisa, durante el viaje y cena Martín nos va explicando como será nuestro viaje a Alpes, actividades a realizar, aclimatación, el día del Cervino el material etc , etc……. Para las siete de la mañana comenzamos a caminar desde la puerta metálica que corta el paso a los llanos del Rigüelo. Seguimos por el camino normal hacia el Aspe, seguimos las marcas de la GR y nos desviamos a la derecha, subiendo por el barranco de Rigüelo, el valle que sube entre el Aspe y el Rigüelo, ascendiendo hacia el collado de Aísa. El terreno se vuelve caótico, con grandes bloques incómodos. Llegamos a la parte alta donde tenemos que usar los crampones para pasar por los grandes neveros que aún quedan. Poco antes de llegar al collado nos desviamos a la izquierda en busca del inicio de la arista. En unas tres horas llegamos a este punto. Nos equipamos y comenzamos la escalada. Comenzamos con un largo tumbado (II) que nos lleva hasta base aguja Dondestastu. En el siguiente largo (III) pasamos por la izquierda de la aguja Dondestastu ,hasta llegar a la horquilla entre las dos agujas. El siguiente largo es de (IV), y nos lleva superar un muro bastante tieso y con ambiente que nos deja en la cima de la aguja Donde Estanestos, para mi el largo mas bonito. Desde la cima progresamos por la arista (II) en busca del rapel ( de unos 12 m.).





























El reportaje completo en :
http://covaloria.blogspot.com/2019/06/aspe-por-la-arista-de-los-murcielagos-8.html







Monte Rosako itzulia




Klikatu hemen ARGAZKIAK ikusteko 

Monte Rosa mendi multzoa lau mila metroko gailur garaiez osatuta dago bere punturik gorenena Dufourspitze (4.634 m) delarik, Mont Blanc eta gero Alpeetako altuena. Mendigune eder hau eta bere inguruan dauden beste batzuen magaletan zehar osatu dugu TMR zirkuitua, antzina  komertziorako erabilitako bideetan barna. Lepo garaietara igoz eta haran basotsu eta pikoetatik jaitsiz bista ikusgarriez gozatu dugu. Mendi garaietatik esekitzen diren glaziarren handitasunak liluratu gaitu eta antzinako bideek zeharkatzen dituzten larre eta basoetan ikusi ditugun fauna eta flora alpinoak txunditu. Italia eta Suitzako alpetar herrixka dotoreek beren aurpegi ederrena erakusteaz gain, beren haranetan murgilduz naturaren indarraz eta handitasunaz ohartu gara. Ikusgarria oso!
Walser herriaren arrastoan
Saas Grund herrian eman diogu hasiera abentura txiki honi. Eguraldia lagun Saas Feera doan bidea utzi eta errekaren paraleloan hedatzen den xendan barrena Saas Almagelera heldu gara. Bide-seinaleek erakusten diguten norabidean Saaser Vispa bailaratik Eiu Alpeko basoetan murgildu eta Mattmark laku artifizialaren ondora heldu gara. Ertzetik ibiliz lakua puntatik puntara zeharkatu eta Monte Moro leporantz jo dugu. Hasierako xenda atsegina amaitu eta antzina Italiatik Valais haranera  XV. eta XVI. mendeetan artikuluak eta animaliak eramateko erabili ohi zen bidearen arrasto nabarmenak ikusi ditugu. Walseren antzinako bide honetatik igoera gogorra egin zaigu eta erne ibili behar izan dugu markak ez galtzeko. Bide arrokatsuan gora egin dugu lepoan dagoen Elurretako Ama Birjinaren (Madonna delle Nevi) urre koloreko estatuaren ondora heldu arte (2.786 m). Italia eta Suitza arteko muga egiten duen lepo honetatik dagoen ikuspegia oso zabala da, baina Monte Rosaren ekialdeko aurpegi ederrak erakarri du gure arreta.
Zerbait jan eta edan ondoren, Anzasca haranean dagoen Macugnagara jaisteko teleferikoa erabili dugu, ordu asko baitaramatzagu ibilian eta mila eta bostehun metroko jaitsiera pikoak ditugun indar apurrak ahitzeko arriskua saihestu nahi izan dugu. 1.265ean Walserek fundatutako herrira heldu orduko, dutxatu eta ingurua ezagutzeko asmoz kalera atera gara. Walser herria Suitzako, Valais bailaratik heldu zen XIII. mendean. Herri transhumantea zen eta Monte Rosaren magalean finkatu zen, larre onak, baso trinkoak eta ur ugari aurkitu baitzituen bertan. Herri eder honetako kanposantuan Monte Rosako hormetan eta glaziarretan hildako mendizale batzuen hilarriak ikusi ditugu eta honen ondoan dagoen ezki zaharraren itzalean, inguruko herrietako ordezkariek bilerak egiten omen zituzten karguaren zina egiteko, gure Gernikako Arbolapen egin ohi den moduan. Ilunabarrean Dufour puntan eguzkiaren azken izpiak itzaltzen ikusi, afaldu eta ohera.
Alta Valsesiaren lurretan murgilduz
Egunsentiak Monte Rosaren bestelako ikuspegia ederra erakutsi orduko, gosaldu eta abian gara Anzako uharraren ondotik bailararen beheko aldera jaitsiz. Issellako auzoa gurutzatu eta laster heldu gara Quarazzako urtegi txikira. Basoan zehar, Crocetteko meategietako aurriak atzean utzi eta Alpe Pianako larre eguzkitsuetara iritsi gara. Sigi-sagan primeran trazatutako bidetik erraz irabazi dugu altuera. Bide hau maiz konpondu dute, baina konponketa garrantzitsuena militarrek egindakoa da, Alpiniek edo mendiko tropek egindakoa hain zuzen ere. Bide honi “Sentiere della Libertà” deitzen diote. 1.943 urtearen amaiera aldera alemaniarrek penintsula okupatu ostean, preso aliatu kopuru handi bat askatu zuten italiar partisanoek eta bertako jendearen eta gerrillari antifaxisten laguntzaz negu gordinean bide hauetaz baliatu ziren askatasuna lortzeko. Batzuk ez zuten lortu eta bidean geratu ziren eta laguntzaile zenbait ere harrapatu eta exekutatu egin zituzten.
Alpe Schenara heldu eta bide erosoak Lanti bibakera eraman gaitu. Aurrez aurre dugun azken malda pikoari ekin aurretik, zintzurrak freskatu eta Quarazzako bailara ederrari so geratu gatzaizkio. Sigi-sagari segituz Turlo lepora (2.730 m) iritsi gara eta bertan dagoen harrizko mahai moduko batean hamaiketakoa egin dugu. Maldan behera jarri bezain pronto, ezkerrera utzi ditugu Turloko lakuak eta primeran definitutako bidetik jaitsiera luzea egin dugu. Grafenboden eta Fallerko larreak igaro, Sesia uharra gainditu eta Pastore aterpe dotorera iritsi gara. Bertan dagoen terrazan eseri eta eskutan dugun garagardo freskoari zurrut eginez, aurrez aurre dugun ikuskizunari begira so geratu gatzaizkio: Gnifetti Punta (4.559 m) eta segidan lerrokatzen diren beste mendi gailurrek osatzen duten postal perfektua. Iluntzean, Regina Margherita aterpearen argiak (4.554 m) zeru izartsuan txertaturik. Afaldu eta ohera.
Hirugarren eguna da eta gaurkoan ere bikaina izan da egunsentiaren argitasuna parez pare ditugun mendi garaietan islaturik. Espektakulu paregabea! Eguraldia lagun, Alagna herritik doan bide nagusia utzi eta bide alternatibo bat aukeratu dugu. Sesia errekaren ondotik Crespi Calderinira zuzentzen den igoera pikoari ekin diogu eta lehen izerdi tantak kopetatik irristatzen hasi orduko aterpearen ondora ailegatu gara. Vallon delle Pisseko larreak gurutzatu eta izen bera duen ur-jauziaren ondotik Vincent Piramidearen glaziarren azpiko aldera iritsi gara. Alpe la Balmako teleferiko zaharraren ondora iritsi gara eta zaila gertatu zaigu bide zuzena aurkitzea (eguraldi txarrarekin ingurune zaila eta arriskutsua). Azkenean Mullinitik jo dugu aurrez aurre dugun paretatzarraren oinera helduz. Eguraldiak bere aurpegirik onena erakutsi digu eta kostata, magal harritsutik igoz lortu dugu Valico Cimalegnako lepora iristea. Nekaturik gaude eta ur tragoxka bat egiten dugun bitartean behean, Olen bailaratik lainoa igotzen ari dela ikusi dugu eta goran, berriz, Vicent Piramidea, Liskamm eta Castor mendi garaien bista aparta. Oso egoera kaskarrean dagoen Guglielmina aterpea atzean utzi eta Olen lepoan (2.881 m) hamaiketakoa egin dugu urrutian Mont Blanc eta Gran Paradiso agertzen direlarik.
Eski pistetatik beherantz egin dugu eta gure eskuinera Lys aterpea utziz Gabiet aterpera heldu gara. Dutxatu eta gertu dagoen Gabiet urtegiaren ertzeko belardian eseri gara atzean utzi dugun Alta Valsesia haranean zehar azken bi egun hauetan bete dugun bidea gogora ekarriz.
Val d’Ayasko bideetan barna
Gosaldu, abian jarri eta berehala hasi gara altuera galtzen. Mos bailaran ondo trazatutako xenda batek Staval herrira eraman gaitu. Herria zeharkatu eta basoan marrazten den eski pista luzea segituz Alpe Sittenera igo gara. Pista aspergarria da eta oraindik beste 500 metroko desnibela gainditu behar izan dugu Bettaforcako lepora iristeko (2.672 m). Ayasko harana gure mendean, eski pisten ondotik doan xenda bilatu dugu. Goiz da eta Alpe Forcara iristean bertan dagoen laku txiki baten ertzean atsedena hartu dugu. Zirkuituko etaparik laburrenari amaiera emateko Resy auzorantz jo dugu eta bertan dagoen Ferraro aterpean hartu dugu atseden. Turistez beterik dago eta ilunabarra arte ez dugu lasaitasun eta bakerik izan. Bertako jabea den Fausta, urtero Nepal edota Tibetera joan ohi da eta Himalaiaren presentzia nabaria da. Paretetan ageri diren argazki ugarietan hango mendi eta jendearen bizimoduak islatzen dira. Urrutiko irudiak, irudi eder eta erakargarriak. Afaldu eta goiz oheratu gara, bihar egun luzea eta gogorra izango dugu eta.
Oso goiz altxa eta gosaldu ondoren, berehala jarri gara martxan. St. Jacquesera jaisten den bidea ezkerrera utzi eta basoan murgiltzen den bidetik Pian di Verrazera jaitsi gara. Breithorn, Pollux eta Castor mendiek menderatzen duten bailara eder honi bizkarra eman eta TMRren seinaleak segituz Pian di Tzèrera igo gara. Inguru bakartia bezain ederra. Alpe Vardan bat egin dugu Fierytik datorren bide zaharrarekin eta aurrerago Alpe Maseko goi larreetara. Paraje berezi hauetan xenda erosoak zeharka-meharka dabil errekastoen artean Gran Lagoko berde turkesa koloreko lakuaren ondora iritsi arte. Azken maldak Colle Supérieur delle Cime Blanquen (2.981 m) utzi gaitu eta bertatik ikusi ahal izan dugu lehen aldiz Cervino edo Matterhorn mendi ospetsu eta bikainaren irudi osoa. Ohikoa duen txapelik gabe eskalatzaileek horrenbeste estimatzen dituzten bere ertz zorrotzak erakutsi dizkigu, harro. Pozaren pozez hamaika argazki atera eta aurrera egin dugu Theodulpass lepoaren bila.
Eguraldia lagun, Plan Maison aldera doan bide nagusia utzi eta Cerviniako eski pisten barrena altuera irabazi dugu bide ofizialarekin bat eginez. TMRren bide-seinaleekin batera GSWarenak (Grand Sentier Walser) ikusi ditugu. Cervinotik gertuago gaude, baina lepora heldu aurretiko azken hirurehun metroko desnibela gogorra gertatu zaigu. Italia eta Suitzako mugan dagoen Theodulpass lepoan (3.290 m) arnasa hartu eta betarik galdu gabe aurrera egitea erabaki dugu haize fina dabil eta. Aurrez aurre dugun glaziarrean zehar kontu handiz jaisten hasi gara, izotz  plakak eta elur bigunak saihestuz. Arreta handia jarri behar izan dugu Trockener Stegg teleferikoraino hedatzen den glaziarrean, pitzadurak eta urtutako elurraren urek osatzen dituzten errekasto anitzetatik ihesi, hala ere ezin erorketaren bat edo beste saihestu. Mokadu bat jaten dugun bitartean, bertatik dugun 360ºko panoramikaz gozatu dugu: Monte Rosa mazizoa osatzen duten Breithorn (4.159 m), Pollux (4.092 m), Castor (4.223 m), Lyskamm (4.527 m), Gnifetti (4.563 m) eta Dufour (4.609 m) puntak alde batetik eta Dent Blanche (4.357 m), Ober Gabelhorn (4.063 m), Zinalrothorn (4.221 m) eta Weisshorn (4.506 m) menditzarrak bestetik. Iparraldera begiratuz, Mattertal haranaren ekialdean Strahlhorn (4.190 m), Rimpfischorn (4.199 m), Allalinhorn (4.027 m), Alphubel (4.206 m), Täschorn (4.491 m) eta Dom (4.479 m). Eta bi mazizo erraldoi hauen artean Cervino edo Matterhorn (4.476 m) mendiaren piramide perfektua. Mendien sinfonia armoniatsua osatzen duten postal paregabea. Ederra bezain gogorra suertatu zaigu etapari amaiera emateko, Zermatteraino teleferikoa hartzea erabaki dugu, herria ezagutu eta bertako giroaz gozatzeko gogotsu baikaude. 
Europaweg eta Höhenweg
Egunsentian, Zermatteko hotel txikiaren balkoitik Cervino edo Matterhorn mendi ospetsuaren Zmutt, Hörnli eta Furggen ertzek osatzen duten piramide perfektuari begira eman ditugu seigarren egunaren lehen minutuak. Gosaldu ostean, Europaweg bidea puntatik puntara egiteko asmoz Sunneggara lur azpiko tren kremailera batean igo gara, bertatik bailara osoaren ikuspegi bikaina baitago. Argazki panoramiko dezente atera, motxilak bizkarreratu eta martxan jarri gara. Mattertal haranaren gain aldetik hedatzen den bide eder hau balkoi naturala da eta primeran balizaturik dago. Tufteren auzoa atzean utzi eta geroz eta airetikoagoa den xendan barrena Ottavan auzora iritsi gara, Allalinhorn eta Rimpfischhorn mendi garaien glaziarren azpi aldera. Leku polita eta lasaia eguneko hamaiketakoa egiteko.
Inguruaz gozatzen ari gara, baina aurrerago hesola metaliko batean jarrita dagoen ohar batek, bidea moztuta dagoela ohartarazi digu, nonbait berrehun metroko zubi esekia hautsita dago eta ezin da aurrera egin. Zorte txarra! Randa herriraino jaitsi behar izan dugu eta gero, berriz, Europahütte aterperaino igotzeko beste zortziehun metroko desnibela gainditu (2.265 m). Soseguz egin dugu, erritmo egokian eta aterpera heldu orduko gure ahaleginak bere saria izan du: terrazan eseri eta garagardo fresko bat eskutan dugularik, gure parean altxatzen den Weisshorn mendi bikainaren ertz luze eta zorrotzaren ikuspegiaz gozatu dugu. Aterpeko nagusiak prismatikoak hartu eta debeku-seinaleei muzin egin dioten mendizale talde bati  lagundu behar izan dio aterperainoko bide zaharra eta hondatua bilatzen. Arriskutsua oso.  Dutxatu, afaldu eta ohera.
Aurrekoetan bezala, zazpigarren egunaren egunsentiak inguruaren irudi polita erakutsi digu. Gosaldu eta abiatu bezain pronto, Himalaian aurki genezakeen zubi  moduko bat zeharkatu eta gero, Dom mendiaren magaletan elur-jausi eta ekaitzen ondorioz bidera eroritako arrokek zaildu egin dute gure ibilera. Kasik mila metroko amildegien ertzetik igaro eta gero, ez dugu lasaitasunik hartu St. Niklaus estatuaren ondora iritsi arte. Atseden laburraren ostean, baso ederraren itzalean Gasenried herriraino jaitsi gara eta segidan Grachenera. Teleaulkiaren ondoan dagoen mahai batean urdaiazpikoa ogiarekin jan eta martxan jarri gara Hannigalp aterpera igotzeko dauden bostehun metroko desnibela gainditzeko asmoz. Zum See atzean utzi eta eski pistatik barrena lortu dugu gaurko etapa honi amaiera ematea (2.121 m). Hemen amaitzen baita Europaweg izeneko bide berezi eta ederra, eta bihar, berriz, zirkuitua ixteko Saastal haranaren gainetik marrazten den Höhenweg bideari helduko diogu. Gauez ekaitza lehertu da erabat hutsik dagoen eski estazioan eta gu bakarrik geratu gara  aterpean. 
Gure laguna den eguzkiak ez digu gaurkoan ere hutsik egin eta gosaldu ondoren, gogotsu eman diogu hasiera azken etapa honi. Berehala ohartu gara bide hau bestea baino berdeagoa eta oparoagoa dela. Ibilbidea primeran trazatuta egon arren, zenbait tartetan kable edota sokak jarri dituzte, batik bat amildegiaren gertutasunak hala eskatzen duenean. Bide honetan basahuntz alpetar eta chamois ugari ikusi ditugu, bertako larreetan lasai bazkatzen. Mendiak dituen irtengune eta sartuneak inguratuz aurrera egin dugu gogotsu. Saas Grund herria ikusi orduko, zerua estali egin da eta Dom mendiaren gain aldean lehertu da ekaitza. Zortzi egunez eguraldi ona izan dugu lagun, eta azkenean tximista eta trumoiek motxilan ondo gordeta daramagun goretexa janztera behartu gaitu. Ordu bat beranduago helmugara iritsi gara, eguzkiaren izpiek berriro bazterrak argitzen hasi diren bitartean. Akabo! Gozatu dugu!




domingo, 16 de junio de 2019

Monte Rosa Skymarathon


Lasterketa eguna




04:00
Ya ohituta.
Minik ez.
Basoa. Berde-berdea.
Zergatik goaz gaur dortsalarekin?
Eta orduari begira?
Kranpoiak
Elurra
Euskal Herria tropical, ta gu hemen, elurretan.
Datsegit
Punta Indren.
Ordu laurden falta da lasterketa mozteko. Ozta-ozta allatu gara!
Hemendik aurrera broma gutxi.
Xerpa, tuto bene? No, no bene. Pajaron. Txakalaldia.
Que va! Droga dura ta aurrera: Coca Cola.
Paso Gnifetti. Un couloir!
Soka.
Zelako ondo goazen goraka.
Coll de Lys.
Paradisua hemendik ikusgai:
Cervino
Lyskamm
Monte Bianco
Grand Paradiso
E Monte Rosa
Bellissimo!
Eta orain, zuk ere txakalaldia, loramen?
Ala garaieraren erasoa? Bigarrena.
Pausoa moteldu.
Campana Margherita
Oh my gash.
Hau da gaurko sabaia.
Malkoak izoztu dizkit 4500 metroan jotzen duen haizeak.
Beheraka.
Gaur zer afalduko?
Zelako gosea!
Italianuak earrak. Bravissima!
Dai, dai!
Zergatik goaz elurretan behera korrika? Lasai doazen mendizaleei bidea uzteko eskatzen?
Gaurko kontraesanak.




Eta estu ta larri orduari begira, gainera.
Mal.
Hau ez da gure mendiko kultura.
Beherakoan komeriak. Elurretan korrika estreinatu, eta laprast!
Harria berriz.
Eta aste osoko haitz lerro bakartiak gogora.
Ederra izan da. Menudo fin de semana e, xerpa?
Baina aste osoa lasaiagoa izan da gaurkoaren aldean.
Irakurri.
Mendian ibili.
Meditazioa.
Barru lana.
Mendian ibili.
Lo egin.
Mendian ibili.
Eta argazkiak ikusi.
Astebete. Zer laburra. Eta aldi berean, zenbat oroitzapen.
Erretinan gordetakoak onenak.
Faltan botako det lo zakua.


Ume denei erakutsi beharko litzaieke mendiko bizimodua.
Gauza gutxirekin zenbat goza daitekeen.
Gauza gutxi behar dira mendian.
Alpeetara joatea ez dago denon esku, baina mendia bai.
Eta ikasgai on asko eskaintzan.
Arroza eta oilaskoa janez ederki bizi daitekeela ikusi.
Oherik onena, zakurik beroena.
Dutxa, asko jota, bi egunetik behin.
Errekan ere bai, tarteka. Erreka-terapia.
Liburua.
Pelikularen bat.
Makilajerik ez.
Takoirik ere ez.
Baina zelako guapo gauden mendiz jantzita.
Irakaspen asko.
Lagun asko daudela:
Mendirako batzuk.
Parrandarako besteak.
Penak kontatzekoak ere bai.


Pues eso. Iritsi gara helmuga honetara ere!
Grazzie mile Monte Rosa Skymarathon.
Bellissima e durissima!
Datorren asteko plana, definido:
Liher
Lo
Jan
Ardoa
Eta lagun batek dioen moduan: kariñoa eman, eta batez ere jaso!
Eskerrik asko, xerpa.
Erretinan gordetzeko astea.
Bihar, resaka emozionala.



4. Eguna

                                  

-Aita! Zer moduz?
-Ainho! Ondo! Zer ondo entzuten zaitudan.
-Badakizu, aita. Mendiak antenaz eta uhinez josita egotearen alde "ona". Zer moduz, Liher?
-Ondo, hazten. San Piterren gaude. Bera, loli.
-Gora Elgoibarko langile auzoak.
-Nun zaude, zehazki, Ainho?
-Une honetan Torino refugioan. Mont Blanc-i begira. Kopa bat arno eskuan.
-Zelako ondo!
-Bai. Kuba ederra dela diote, aita. Baina nik ez nuke honengatik aldatuko.
-Badakit. Ezta nik ere.
-Zer berri hor?
-Bero itzela daukagu. Gainerakoan, Iran eta udaletxeetako akordioak.
-Zaharrak berri orduan.
-Bueno bada berririk. Lihertxo hasi da bere kasa oinez.
-Eta ni hemen urrun, hura ikusteko!
-Bihar ez zara haurtzaindegira bila joango.
-Ba ez aita, zaila.
-Eta, que tal la aclimatizacion?
-Ondo. Con aire acondicionado. Aita bihar deituko berriro. Bagoaz afaltzera.
-Bale, zaindu. Eta bidali argazkiak, zure argazkien bitartez joaten gara-eta gu ere mendira.

***
04:00
Oh my gash! Egunetik egunera, goizago.
Ilargi biribila, eta Monte Bianco. Merezi zuen begizuloak.
Nora goaz gaur?
Tourronera.
Shuchard?
Tour Ronde.
Dakort.
Pitxi, y lo de hoy que es como lo de ayer, o...
Pues es un caminico mas largo, pero mas bonico.
A ver pues.
Por ahora, un paseo por las nubes, y las nieves.
Zelako isiltasuna glaziarrean. Beheraka gainera, fazzile.
Mendiaren oinera iritsi gara. Kilometro bertikala da hau, gero!
Piedras, nieve y hielo. Konbinazione kañeroa.
Monte Bianco garbi-garbi dago gaur.
Lehen aldiz ikusiko dut Madonna bat.
Nork igoko zuen hona gora?
Harri bik baino ez dute osatzen tontorra.
Ikuspegia amazing! Gaur bai, gaur malko ugari.
Bellissimo.
Torino aterpetxean hartutako eztia, gailurrean topa egiteko.
Italian culinary center.
Torino aterpetxea.
Gran Torino.
Ederra filma.
Eztia jan bitartean, argazkiren bat bidali diegu lagunei.
-Gracias por la foto. Ahora vuelvo a mi vida de mierda.
-Gora Euskal Herria askatuta!
-Dena oso polita, baina dena zuretzako! Hainbeste mendi eta elur artean. Puff hotz izugarria!
-Polita, baina "temeridade bat".
Ederra da denok ezberdinak izatea.
Rappelean jaitsi nau gidariak.
Elur festa kilometro bertikalean behera.
Una montagna molto verticale.
Vamos, lo que viene a ser, un couloir!
Go pro-a jarriko det.
Vale, pero que se me vea el tragaluz, eh!
Hau ez bidali amari, loramen.
Ez ez, publikatu bakarrik. Total, hau ez du inork irakurriko.

Glaziarrean berriro.
Zenbat hizkuntza mendigune berean:
Ciao!
Have a nice day!
Bonjour!
Hola, yo soy canario. Como los platanos.
-Ikusi dezu hori, loramen?
-Zer?
-Esnifando tabaco glaziarrean.
-Marchica! Gero esaten dute mendia besterik ez dagoela hemen.
Telefonoak joka.
-Nondik?
-Lanetik.
-Zer lan?
-Ba zurea eta nirea.
-Ez nintzen akordatzen lana genuenik.
-Ba hein batean, haiei esker gaude gu hemen.
-Arrazoi, dakort. Benga erantzun egingo dugu orduan. Baina con tono de alta montaña.
-Dakort.
Dos montañeros tratan de subir el Mont Blanc en avioneta.
Dos payasos.
Se nos va la olla! Isuna, noski.
Zelako zerua gaur, bellisimo!
Menudo estampado te has puesto hoy, cielo.
Amaitu zaigu arnoa. Courmayerrera goaz berehala. Gaurkoa ere ospatu beharko degu-ta!
Se nos enfria la ensalada.








4. Eguna


Buongiorno a tuti!
Funivia. Courmayeur. Punta Herbronner.
Hemen, jendearen materiala ez da Pirinioetakoa.
High level.
Scarpa Charmozak gutxienez.
Neska gutxi funivian. Molto bello ragazzo!
Earra meritua hau hemen eraiki zuten arkitekto eta langileek. Bravissimo!
Refuge Torino.
Tripa irauli. Eta taupadak azkartu.
Munduan leku eder asko dago.
Aizkorri ikusi ostean, me quedo aqui!
Funiviako txartelak azarora arte balio ei digu.
Me quedo.
Kranpoiak.
Empezamos; envainando piolet.
Glaziarra.
Gaur nora goaz? Eguraldi lainotsua. Cambio de planes.
Travesia de Auguilles Marbress.
Errexaua, alegiya?
Que ostias, teknikuaua! Am. Dakort.
Isilik aurrera.
Elurra eta haitz beltza.
Helburua loramen: que los crampones sean una extension de tus pies.
Egina. Kranpoiak, nire oinak.
Ezker-eskuin erorikoa. Hau dantza egitea bezalakoa da.
Azken guda dantza.
Taberna ilun batean egin nuen azkenekoz dantza. Kranpoirik gabe. Baina gaurko interes berarekin.
Hemen eta orain.
Gaur zentzumen guztiak behar ditut niretzat. Hemen ez dago bromarik!
Liher ondo dagoela jakinik, energia eta pentsamendu guztiak niretzat eta nire dantzalagunarentzat. Esta via italiana!
Non ezkutatu da eguzkia?
The soleil.
Circo de soleil.
Sokari helduta. Beldurra. Quien dijo miedo?
Hillary pasagunea honen antzekoa da, xerpa?
Bai, baina 8000 metrora, jendetzarekin eta como si fueras envuelta en un edredon!
Konparazione ona!
Bele beltz asko dago hemen. Kabroiak, arinak gure aldean.
Ikusten beleak, xerpa?
Rivera es tonto. Cual de ellos? El politico o el torero?
Si.



Oxigeno faltak eragindako elkarrizketak. Bixigu artean.
Allau gaitun! Bravissima!
Dent du Geant
Cosmiques
Tacul
Peuterey
Dantzalagunak.
Hemen jango degu bokata? Hementxe berton.
Bertolt Brecht.
Torino refuge. Home sweet home.
Et combien de voiture de police.
Zenbat polizia.
Carabinieri.
Afaria 18:30ean. Pizza singlu prego!
Zer egun da gaur?
Que mas da.
Que el fin del mundo nos pille bailando.













2. Eguna
Bonjour!
Rest day.
Atseden eguna.
Dutxa eguna.
Eta eskalada pixka bat.
Gaillands.
Ume txikiak eta ni.
Eta Mont Blanc.
Horma hauetan ez omen dago bide zailik. Baina ni hasi berria naiz. 3. eskalada eguna nire bizitzan. Datsegit!


 






1. Eguna
06:00
Fucking alarm clock.
Iratzargailua ez da osasuntsua.
Aurreskua dantzatuko nioke ohea asmatu zuenari.
Edo lumazko zakua kasu honetan.
Goizeko tea. Yogitea. “Happines is actually an art of living, which is in us”.
Dakort.
Ogia olioarekin.
Glutenfree.

                           

08:00
Oinez.
Aspaldi ez nuela horren goiz ezer egiten.
Mendiko ordutegiak.
Bagoaz. Mendian gora vasconum.
Mendiko bota astunak ere, aspaldi jantzi gabe.
Atzoko bidaiaren ostean nekatu samar.
Luis Cañasek ere izango du zerikusirik agian.
Eta anemiak.
Baina bidaia ederra.
Bozgorailutik, Los chicos del maiz.
Deskubrimendua!
Hitzekin zenbat adierazi daitekeen.
Eta gainera dantzarazi.
Angela Davis. Rosa Parks.
Rita Barbera. Con su bolso Louis Buiton.
Hori bai “rata de dos patas”


Basoaren ostean, iritsi gara elurrera.
Kranpoiak.
Pioleta.
Eta zuritasuna.
No cambiar de reyes, sino no tener ninguno.
Sabino Cuadra. Los chicos del maiz berriro burura.
Eta bart gaueko Luis Cañas-a ebai.
Ederra.
Ordenagailu aurreko buruko mina baino ederragoa da arnoarena, eta garaierarena.
Eta ikuspegia.
Dru
Auguille Vert
Grandes Jorasses
Dent du Geant
Mont Maudit
Tacul
Mont Blanc
Eta orain ertza. Haitza.
Arnesa
Soka
Envainando el piolet, tarteka.
Kontuz loramen.
Friend-a sartu haitzean.
Eta beldurra irentsi.
Erorikoa ezker-eskuin.
Baina polita dela diote, diogu. Mendiko beldurra gainditzea.
Hitoak. Kairn-ak. Mojoiak.
Hemen ere, mojitoa badago.
Summit.
Orgasmo baten antzera.
Tontorra.
Bete eta hustu.
Inguruaz gozatu.
Malkoren bat ere bai.
Jan.
Ogia, guakamolea eta urdaiazpikoa.
Basque coulinary center.
Lau izarrekoa.

                    

Hemen goian dena da ederra.
Hau sentituko ote du itsasoa gustuko duenak?
Itsasoa datsegit, baina ez dit barrua mugitzen.
Mendiak bai, izugarri. Txikitatik.
Gurasoen oparia.
Zaletasun heredatua.
Ez alpinista.
Ez eskalatzailea.
Ez korrikalaria.
Mendizalea.
Besterik ez.

                             


Oinez, sokarekin, korrika, dortsalarekin, dortsalik gabe.
Polemiken gainetik eta azpitik.
Lehia ez baitago mendian, lehia gizakiongan dago.
Gizakia nora, lehia hara.
Eta bai, dortsala janzten dut tarteka. Eta nik ez diot minik egin nahi honi, mendiari.
Agian lasterketa masiboek egiten diote min.
Eta auto lasterketek, eta moto lasterketek. Eta erromeriek.
Mendian ordu asko egitearen alde onak. Gogoetarako astia.
Barruari entzutea. Norbera ezagutzea.
Eta aldamenekoa.
Gidari bat, lagun bat, arriskua segurtasun bihurtzen duena.
Onena, gaurko bakardadea.
Hau ez dago mendi lasterketetan aurkitzerik, ez moto lasterketetan ere.
Harrobiek ere min egiten diote mendiari.
Eta kutsadurak. Klima aldaketak. Eta kutsadura gu gara. Klima aldaketa gu gara.
Bossons glaziarra gero eta meheago dago.
Gauza asko pentsatu dut gaur.
Lagun guztiak ekarriko nituzke paradisu hau ikustera.
Familiakoak ere bai.

               

Jaisteko tenorea.
Izerdi usaina.
Hanketako mina.
Gosea.
Egarria.
Datsegit.
Larunbatean Monte Rosa Skymarathon.
Eta hemen gaude, garaierara egokitu nahian edo.
Gogorra izango da.
Baina gaur igandea da oraindik.
Cuando lleguemos a ese puente, cruzaremos ese rio.



jueves, 13 de junio de 2019

Raid Gallaecia 2019 Expedition Race

Seguimos avanzando en los Raids de Aventura, pruebas en las que con unicamente un mapa y brújula, se debe avanzar en equipo afrontando diferentes etapas de modalidades diversas (trekking, btt, espeleología, kayak, cuerdas,...). El pasado año terminamos la Basque Expedition Race. Episode 2 y ya era hora de dar un paso adelante y probar un raid de aventura de las series mundiales ARWS, qué mejor que la prueba que organizan nuestros amigos gallegos, a 5h de casa, el Raid Gallaecia. Además sabemos el nivel organizativo que gastan ya que estuvimos el pasado año en RG24h Somozas Xtrem.

Photocall RG2019


Así formamos prácticamente el mismo equipo que para la Basque Expedition Race, dándo entrada a Eder y quedándose Rober en reserva. Allá por noviembre-diciembre comenzamos con los entrenos, la preparación para una prueba de estas implica muchos sacrificios y auténticos malabares para compatibilizarlos con la familia y el trabajo. Las fechas se aproximaban y tuvimos que lidiar con lesiones de rodilla, esguinces de tobillo, bronquitis,... pero tras gestionarlos nos plantamos el día 11/05/2019 en Viveiro para el check-in.

Al día siguiente nos esperaban estas secciones:
S1: MTB37,5km1269md+
S2: Trek/Rapel40km1345md+
S3: MTB/Cueva133km5200md+
S4: Kayak37km 
S5: Trek72km1510md+
S6: MTB21,5km615md+
S7: Trek/SUP21+1km450md+
S8: MTB105km3200md+
S9: Kayak/Trek12+6km200md+


Se nos echa encima la hora de ir a la presentación de equipos y briefing y todavía queda por empaquetar la caja B! jajaja. Nos reunimos todos los equipos en el teatro Pastor Diaz de Viveiro, se siente que estamos ante una gran prueba, son las Series Mundiales! Aquí están los conocidos AR Sweeden, Naturex, Yeti,... entre otros. Terminamos tarde, al llegar a casa queda montar la caja B, cenar y acostarse.

Briefing


Llega el día D, vamos al Centro de Competición y tras entregar todas las cajas nos subimos en el autobús que nos lleva a Muras. Montamos las bicicletas y nos entregan los mapas de las primeras tres secciones una hora antes de la salida, toca marcar la ruta. Con las tres secciones marcadas toca esperar a que llegue la hora de la salida.

En un abrir y cerrar de ojos ya estamos en marcha, arrancamos esta aventura que nos llevará a recorrer maravillosos lugares de la Marinha Lucense.


Llegamos tras 4días y 10h de prueba, tras superar los malos momentos y disfrutar plenamente de los buenos.


Vídeo resumen de los cinco días
https://www.youtube.com/watch?v=-1QwO60kb6g&t=672s

Documental completo
https://www.youtube.com/watch?v=nAL0003l1R0

Reportaje completo: https://igertu.blogspot.com/2019/05/raid-gallaecia-2019-udaberri-sopels.html

martes, 11 de junio de 2019

CRESTERIO ALLUITZ - ANBOTO.















Me voy junto con Natxo, a realizar un recorrido mítico de la montaña Vasca, el cresterío  que va desde la cima de Alluitz hasta Anboto. 
Para ello nos vamos hasta las canteras de Atxarte. En la carretera de Durango a Elorrio y justo a la salida de Abadiño veremos un cartel indicador en el que pone "Mendiola". Tomaremos este desvío y seguiremos la carretera hasta llegar a las canteras de Atxarte, seguimos por la carretera hasta que pasamos un pequeño puente, donde pasamos a pista cementada, cien metros más adelante a mano izquierda hay un pequeño parking habilitado, donde dejamos el coche y comenzamos a caminar.
Justo unos metros antes del parking tenemos un poste indicador, es el inicio de nuestro sendero por el que comenzaremos nuestro recorrido. Nos adentramos en un bonito hayedo, seguimos la senda hasta un punto donde tenemos un hito y un sendero que sale hacia la izquierda, por el que continuaremos, salimos del bosque y ya vemos  Astxiki arriba a la izquierda, separado del Alluitz por el collado de Artola, al que llegaremos siguiendo la senda, ya por terreno despejado.
Tenemos un poste  indicativo de Alluitz, giramos a la derecha subiendo por  la vertiente nordeste de  la mole  de Alluitz y ascendemos en zig-zags entre hierba y rocas por una inclinada ladera, siempre teniendo como referencia un haya solitaria cercana a la cresta. En  1h 30min, llegamos a la cima del Alluitz  …………………….

miércoles, 5 de junio de 2019

Racimo volcánico. Pico Birigoyo – Montaña La Barquita – Montaña de los Charcos - Nambroque



INTRODUCCION

En el tercio meridional de la isla, desprendiéndose de la espina dorsal que conforma la línea somital de la Caldera de Taburiente, existe un racimo volcánico que se prolonga hacia el mar, dividiendo en dos mitades la parte oriental y occidental de esta parte de la isla.

Conocida como la Ruta de los Volcanes, este tramo volcánico inicia su desarrollo en el Refugio de El Pilar, situado en el collado por donde transcurre la carretera LP-301 en su sinuoso trazado.

Partiendo del mencionado refugio, hoy vamos a recorrer una parte de esta espectacular y fascinante ruta, en un marco natural de incomparable belleza con un paisaje soberbio y unas magníficas vistas sobre las costas adyacentes.

Reportaje completo en:

Artikutzaren erraiak VII: Goizarin eta Elama





Artikutzaren erraiak VII: Goizarin eta Elama


Artikutza
Frontoiaren ondotik doan bidea hartu, Olazar etxea pasa, urtegira doan pista utzi eta aurrera jarraituko dugu. Metalezko langa igaro eta pistan zehar, errekaren paraleloan, bi erakin zahar atzean utzi eta Oronozko-Zubieta izenez ezaguna den lekura helduko gara, Artikutza eta Elama errekak bat egiten duten tokira hain zuen. Hemen bi pista daude, bata zubia pasa eta errekaren bestaldetik gorantz doana eta bestea ezkerretik Elamako haranean sartzen dena. Guk bigarren hau hartu eta berehala ibilgailuen pasoa eragozten duen langa metaliko bat aurkituko dugu. Maizolore izeneko uharkaren ondora heldu eta aurrera jarraituko dugu. Elama errekaren beste aldean ubide zaharraren aztarnak ikusiko ditugu.
Goizarin
Bidea erosoa da, ez du batere zailtasunik. Bat batean, harrigarria bada ere, soro zabal eta handi batekin egingo dugu topo eta erdi-erdian oraindik meta pare baten zuhaitz-enbor zutik. Ezkutuan eta pistaren ezkerrera, bidetik metro batzuk gorago, karobi baten hondarrak ikusiko ditugu. Hauek atzean utzi eta berehala Goizaringo metalurgia-multzora iritsiko gara. Erreka igarotzeko bi begietako kare-harrizko bloke handiz egindako zubi baten gainetik pasa behar da. Zuntzak, sasiek eta belarrek eraikuntza hauen hormak ezkutatzen dituzte eta zaila suertatzen da nolakoa zen imajinatzea, hala ere, arragoa eta burdinola hidraulikoaren aztarnak nabarmenagoak dira.
Elama
Berriz pistara itzuli eta tarteren batean burdinbide zaharraren arrastoa ikusteko aukera izango dugu. Kilometro pare bat pistan barna bete ondoren, gure ezker aldean, bidetik metro batzuk gorago oso egoera onean dagoen labe itzel bat ikusiko dugu. Burdin minerala kiskaltzeko labea edo arrago baten hondakinak dira, “labeta” izenez ezaguna.
Puntu honetara heltzean, pista utzi behar dugu eta ezkerrera, Elamako errekaren paraleloan abiatzen den bidea hartuko dugu eta hamar minuturen buruan, Elamako baserri-multzoaren aztarnen ondoan izango gara. Beheraxeago mineralak kiskaltzeko labe baten hondarrak eta errekaren beste aldean, egurrezko zubiaren gainetik pasa eta burdinola hidrauliko zaharraren aztarnak aurkituko ditugu.
Beltzuntza eta Otaran
Bizileku bezala erabilitako eraikinaren aurrien atzetik, Elamako borda zaharrera igotzen den antzinako bidezidorra bilatuko dugu. Zenbait tartetan, xenda orbelean ezkutatu egiten da eta erne ibili beharra dago igoerako bide egokia ez galtzeko. Sigi-sagan errekatik urrundu eta basoan murgilduko gara. Une batean bideak nabarmen egiten du ezkerrera eta gora heltzean, gure mendean ikusi ahal izango dugu Elamako harana. Akuako harrespilaren ondotik igaro eta pista jarraituz beherantz egingo dugu. Hiru kilometro pasatxo ibili ostean, bihurgune handi batean pista utzi eta Otarango pagadian murgilduko gara. Hasieran bidea ez da oso nabarmena baina metro batzuk aurrera egin eta berehala aurkituko dugu. Otarango gaina inguratu, Etzalekukoa ezkerrera utzi eta bere mazela zeharkatzen duen xendari helduko diogu. Hemendik herrira berehala jaitsiko gara.  

BURDINOLAK
Artikutzan lau dira ezagutzen diren burdinola hidraulikoak, Urdallue, Elama, Goizarin eta Artikutzako parajeetan kokatutakoa. Burdinola hidrauliko baten egituran hiru zati dira berezigarrienak: uharka, arragoa (mineralen kiskaltze-labea) eta lantegia. Azken honek oso egitura konplexua zuen, albo batean gurpil hidraulikoak kokatzen ziren ardatzak mugiarazteko; gurpil hauek gabia eta hauspoa martxan jartzen zituzten. Hauekin batera beste zenbait dependentzi eraikitzen ziren, hala nola langileen bizitokiak, kiskaldutako mineral eta egur-ikatzarentzat biltegiak eta “Olaetxea” edo burdinolaren arrendatariaren bizilekua.
Industria metalurgikoarekin guztiz loturik zegoen ikazkintza izan da paisaia eraldatu duen beste jardueretako bat eta horren lekuko pagadietan aurki daitezkeen “txondor-plaza” (txondorrak eraikitzeko plataformak) ugariak. Ekonomi guztia egurraren inguruan oinarrituta zegoenez, jarduera industrial honek eragin nabarmena izan zuen Artikutzako basoetan. Gaur egun, paraje hauek isiltasunean murgildurik daude, eta naturak galdutako espazioa berreskuratu du.
Luzera: 13 km   Desnibela: 590 m  Denbora: 4 ordu


Klikatu hemen ARGAZKIAK ikusteko